Danıştay 7. Daire Başkanlığı 2024/2642 E. , 2025/3856 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/2642
Karar No : 2025/3856
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Şekerleme Gıda ve Sanayi Ticaret
Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: ... Lojistik Gıda Züccaciye Tekstil Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı "iç kaju" cinsi eşyanın kıymetinin eksik beyan edildiğinden bahisle müteselsil sorumlu sıfatıyla davacı adına ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergileri ile kaynak kullanımını destekleme fonu payı ve fiile iştirak ettiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden, ... Lojistik Gıda Züccaciye Tekstil Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi adına tescilli ... tarih ve ... sayılı beyanname muhteviyatı "iç kaju" cinsi eşyanın Vietnam'da mukim ihracatçısı ... Production Company Limited firması tarafından Türkiye'de mukim alıcısı olan ... Gıda Kuruyemiş İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine teslim edilmek üzere deniz yolu ile Mersin Limanına gönderildiği, söz konusu eşya geçici depolama statüsünde liman sahasında iken davacı tarafından devralınarak ... ve ... sayılı transit refakat beyannameleri ile ... tarih ve ... sayılı antrepo beyannamesinin düzenlendiği, antrepo beyannamesine ekli ... tarih ve ... sayılı faturada birim kıymetinin 1,05 USD/kg olarak beyan edildiğinin anlaşıldığı, eşya antrepoda iken davacı tarafından ... Lojistik Gıda Züccaciye Tekstil Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketine ... tarih ve ... sayılı faturadan da anlaşılacağı üzere 1,1 USD/kg bedelle satıldığı, anılan şirket tarafından da ... tarih ve ... sayılı beyanname kapsamında 53.000 kg eşyanın ithalinin gerçekleştirildiği, gözetim uygulamasından kaynaklı yurt dışı gider olarak arttırılmak suretiyle eşyanın birim fiyatının 10,15 USD/kg olarak beyan edilmesinden dolayı tescil anında eşyanın kıymetinde tereddüt edilmediği, ancak, ... Lojistik firması tarafından açılan dava neticesinde vergi mahkemesi kararıyla gözetimden kaynaklı yurt dışı gider olarak beyan edilen kıymete isabet eden vergilerin anılan firmaya iade edilmesi üzerine, eşyanın beyan edilen birim kıymetinde tereddüt edilerek mahreç ülkeden bilgi talebinde bulunulduğu, mahreç ülke Vietnam yetkili gümrük makamlarının cevabi yazısında, eşyanın ihracatçı firması ... Production Company Limited tarafından verilen ihracat beyannamesine göre ... Gıda Kuruyemiş İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ... numaralı konteyner içerinde birim fiyatı 6,5 USD/kg olmak üzere 26,5 ton, yine aynı numaralı konteyner ile 6,5 USD/kg'den 26,5 ton kaju fıstığının ihraç edildiği ve toplam kıymetinin 246.000 USD olarak beyan edildiğinin görülmesine karşın ... Gıda Kuruyemiş İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından 07/10/2021 tarihli iki adet fatura karşılığı olarak 95.980,00 USD tutarında transfer yapıldığının anlaşıldığı, bu tutarın ihracatçı firmanın Vietnam yetkili makamlarına beyan ettiği birim fiyata göre hesap edilen toplam satış bedelinin altında olduğu, yapılan ödemenin de peşin ödeme olmadığı, beyan dışı bırakılan tutara ilişkin bir açıklama yapılmadığı, bu nedenle dava konusu serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı 53.000 kg'lık eşyanın birim fiyatının 6,5 USD olması gerekirken 1,1 USD olarak beyan edildiğinin anlaşılması nedeniyle eksik alınan vergilerin yeniden hesaplanarak eşyayı yurt dışından getiren firmadan satın alan davacı şirketin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 181. ve 192. maddeleri ile 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 14. maddesine istinaden sorumluluğunun bulunduğundan bahisle dava konusu işlemlerin tesis edildiği anlaşılmış olup, kanunen alınması gereken vergilerin kısmen veya tamamen tahsil edilmemesine sebep olan ve yanlışlığı bilmemesi mümkün olmayan davacının eksik alınan vergilerden ve 95.980,00 USD tutarındaki transferden başka ödeme yapılmadığı dikkate alındığında fon payından sorumlu tutulmasında hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, davaya konu fiillerin gerçekleşmesine katkı sağladığı ve iştirak ettiğinden bahisle ceza kararı alınmış ise de, davalı idare tarafından davacının olaydaki kastını ortaya koyacak hukuken kabul edilebilir somut bir bilgi ve belgenin dosyaya sunulmadığı anlaşıldığından dava konusu işlemin para cezasına ilişkin kısmında hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle, davanın kısmen reddine kısmen de dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Vergi mahkemesi kararının dava konusu işlemin para cezasına ilişkin kısmının iptaline dair hüküm fıkrasının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu hüküm fıkrasının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte olmadığı, öte yandan, davacının vergi mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasına yönelik istinaf başvurusunun incelenmesinden ise, Vietnam ülkesinde mukim ... Production Company Limited firmasından satın alınan, ... Lojistik Gıda Züccaciye Tekstil Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi tarafından ithal edilen 53.000 kg ağırlığındaki eşyanın kıymetinin 1,1 USD/Kg olarak beyan edilerek ithalat işlemlerinin bu tutar üzerinden sonuçlandırıldığı, uyuşmazlıkta, ... Gıda Kuruyemiş İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından satın alınarak davacıya, davacı tarafından da, ... Lojistik Gıda Züccaciye Tekstil Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketine devredilen ve bu firma tarafından ithal edilen eşyaya ait ithalat aşamasında sunulan verilerin ... Gıda Kuruyemiş İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından temin edildiği, yurt dışı araştırması neticesinde tespit edilen hususların davacı tarafından bilindiği veya bilinmesi gerektiğine dair hukuken kabul edilebilir somut bilgi ve belge sunulmadığı anlaşıldığından, davacının sorumluluğu bulunduğundan bahisle tesis edilen işlemin ek tahakkuka ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun ise kabul edilerek dava konusu işlemin ek tahakkuka ilişkin kısmının da iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Beyanname konusu eşyaların ... Gıda firmasından tüm hukuki ve mali sorumlulukları kendisine ait olmak üzere davacı tarafından devralındığı, her üç firma arasında gümrük kıymetini etkileyecek şekilde birlikte hareket edildiği, bu nedenle dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dosyanın incelenmesinden, davaya konu işlemlere esas eşyaları yurt dışından getiren ve gerçeği yansıtmayan faturaları düzenleyerek idareye ibraz eden ... Gıda firması ile ithalatçı ... Lojistik firması adına tesis edilen ek tahakkuk ve para cezasına ilişkin işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların yargısal süreçte reddedildiği dikkate alındığında, anılan firmalarla birlikte belli bir illiyet bağı içerisinde hareket ederek gerçeği yansıtmayan belgelerin ithal aşamasında sunulması fiiline iştirak ettiği anlaşılan davacı adına tesis edilen işlemlerde de hukuka aykırılık görülmediğinden, davalı idarenin temyiz isteminin kabul edilerek kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... Lojistik Gıda Zücaciye Tekstil Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı "iç kaju" cinsi eşyanın kıymetinin eksik beyan edildiğinden bahisle müteselsil sorumlu sıfatıyla davacı adına ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergileri ve kaynak kullanımını destekleme fonu payı ile fiile iştirak ettiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 4. maddesinde, gümrük idareleriyle muhatap olan kişiler bu Kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile bunlara dayanılarak çıkarılan mevzuat hükümlerine uymak; gümrük idarelerinin gerek bu Kanun'da gerek diğer mevzuat hükümlerine göre yapacağı gözetim ve kontrollere tabi olmak; bu idarelerin kendi adına veya başka idareler nam veya hesabına tahsil edeceği her tür vergi, resim, harç ve ücretleri ödemek veya bunları teminata bağlamak; mevzuat hükümlerinin uymayı zorunlu kıldığı her tür işlemleri yerine getirmekle sorumlu olacakları; 181. maddesinin 3. fıkrasında, bulunulan beyanda kullanılan verilerin, kanunen alınması gereken vergilerin tamamen veya kısmen tahsil edilememesine sebep olduğu takdirde, beyanın yapılabilmesi için bu verileri veren ve bu verilerin yanlış olduğunu bilen veya bilmesi gereken kişilerin de gümrük vergilerinden sorumlu olduğu hükmü yer almaktadır.
Yine anılan Kanun'un 23. maddesinde, eşyanın gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifesinin ve eşya ticaretine ilişkin belirli konularda getirilen tarife dışı düzenlemelerin uygulanması amacıyla, bu bölümde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen kıymet olduğu belirtilmiş; 24. maddesinde, ithal eşyasının gümrük kıymetinin, eşyanın satış bedeli olduğu; satış bedelinin, Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu; 25. maddesinin 1. fıkrasında, 24. madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu maddenin 2. fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bendlerinin sıra halinde uygulanmasıyla belirleneceği; eşyanın gümrük kıymetinin bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümlerinin uygulanamayacağı hükümlerine yer verilmiş; 26. maddesinde ise, 24 ve 25. madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin; 1994 Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın, 1994 Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII. maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye'de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği öngörülmüş; GATT'ın VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın 17. maddesinde de, bu Anlaşmada yer alan hiçbir hükmün, gümrük idaresinin, gümrük kıymetinin belirlenmesi ile ilgili olarak ibraz edilen tutanak, belge veya beyannamenin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkını sınırlamayacağı ve bu hakkı tartışma konusu haline getirecek şekilde yorumlanamayacağı hükme bağlanmıştır.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 14. maddesinin 1. fıkrasında; kabahatin işlenişine birden fazla kişinin iştirak etmesi halinde, bu kişilerin her biri hakkında fail olarak idari para cezası verileceği öngörülmüş; 3. fıkrasında ise, kabahate iştirak için kasten ve hukuka aykırı işlenmiş bir fiilin varlığının yeterli olduğu hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu vergi ve cezanın, uyuşmazlığın, ... Lojistik Gıda Züccaciye Tekstil Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına tescilli ... tarih ve ... sayılı beyannameye konu “iç kaju” cinsi eşyanın 2021/3 sayılı İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ hükümleri kapsamında ihtirazi kayıtla gözetim kıymetine yükseltilerek 10,15 USD/Kg kıymetle beyan ve ithal edilmesinden sonra, gözetimden kaynaklı fazladan ödenen gümrük ve katma değer vergilerinin mahkeme kararıyla iade edilmesi üzerine eşyanın kıymetinin emsallerine kıyasla çok düşük kalması nedeniyle başlatılan kıymet araştırmasına dayandığı anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, eşyanın ilk olarak dava dışı ... Gıda Kuruyemiş İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından Vietnam'da mukim ... Trading Production Company Limited Şirketinden satın alındığı anlaşıldığından, ... Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliğinden bilgi istenildiği, Hanoi Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliğinin ... tarih ve ... sayılı yazılarıyla; ... Gıda Kuruyemiş İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin ihracatçı ... Production Company Limited Şirketinden ... konteyner numaralı miktarı: 26,5 MTS, birim fiyatı: 6,5 USD/MTS'lik, toplam kıymeti 172.250 USD ve yine ... konteyner numaralı miktarı: 26,5 MTS, birim fiyatı: 6,5 USD/MTS'lik ve miktarı: 25 MTS, birim fiyatı: 2,950 USD/MTS'lik, toplam kıymeti 246.000 USD olmak üzere 2 sevkiyattan bahsedildiği, ... Lojistik Gıda Züccaciye Tekstil Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına tescilli ... tarih ve ... sayılı beyannameye konu eşyanın ... Gıda Kuruyemiş İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından Vietnam'da mukim ... Trading Production Company Limited Şirketinden satın alınan ... konteyner numaralı iki parti halinde miktarları: 26,5 MTS, birim fiyatları: 6,5 USD/MTS eşyalar olduğu halde, ... Gıda Kuruyemiş İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin eşyalarla ilgili ... ve ... sayılı ve 1 USD/Kg kıymetli faturaları ibraz ettiği, yine anılan firmanın ... tarih ve ... sayılı faturayla birim kıymetini 1,05 USD/kg'den eşyaları davacıya devrettiği, ... ve ... sayılı transit refakat beyannamelerine konu eşyaların davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı antrepo beyannamesine bağlandığı, akabinde davacı tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı faturadan anlaşılacağı üzere 1,1 USD/kg bedelle ... Lojistik Gıda Züccaciye Tekstil Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketine satıldığı ve anılan firmanın da ithalat işlemlerini bu kıymet üzerinden tamamladığı anlaşılmaktadır.
Olayda, mahreç ülkeden edinilen bilgi ve belgelere göre birim 6,5 USD'den beyan edilmesi gereken eşyanın, ... Lojistik Gıda Züccaciye Tekstil Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına tescilli beyanname ile daha düşük bir kıymetle 1,1 USD birim kıymetle beyan edildiği açıktır. Bu durumun tespiti üzerine eksik alınan vergiler ve vergi kaybına neden olunması sebebiyle karara bağlanan para cezalarının ithalatçı ... Lojistik Gıda Züccaciye Tekstil Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden, müteselsil sorumlulukları ve iştirakleri nedeniyle eşyaları yurt dışından ilk getiren ... Gıda Kuruyemiş İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden ve arada eşyaları devralan davacıdan tahsili yolunda işlemler tesis edilmiştir. UYAP kayıtlarından, ... Lojistik Gıda Züccaciye Tekstil Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına düzenlenen ek tahakkuk ve ceza kararlarının iptali istemiyle açılan davanın, ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği, anılan karara yönelik istinaf başvurularını inceleyen ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği ve kararın temyiz edilmeyerek kesinleştiği; eşyaları yurda ilk getiren ... Gıda Kuruyemiş İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına düzenlenen ek tahakkuk ve ceza kararlarının iptali istemiyle açılan davada, ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ek tahakkuklar yönünden davanın reddine, ceza yönünden iptale ilişkin karara yönelik istinaf başvurularını inceleyen ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, davacının, davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasına yönelik istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin, para cezasının iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yönelik istinaf başvurusunun ise kabul edilerek para cezası yönünde de davanın reddine karar verildiği, anılan karara yönelik davacının temyiz talebinin Dairemizin 24/11/2025 tarih ve E:2024/2806, K:2025/3852 sayılı kararıyla reddedilerek kararın onandığı görülmüştür.
Bu durumda, uyuşmazlık konusu eşyaları 05/10/2021 tarihli faturayla birim 1,05 USD bedelle devralarak akabinde 08/10/2021 tarihli faturayla birim 1,1 USD bedelle ithalatçı firmaya satan ve ithalatçı firmanın beyanname ekinde idareye sunduğu belgelerin bir kısmını da temin ettiği anlaşılan davacının, beyanın yapılabilmesi için verileri temin eden olarak sorumluluğunun bulunduğu, ticari hayatın olağan akışında basiretli bir tacirin bu verilerin yanlış olduğunu bildiği veya bilmesi gerektiği dikkate alındığında fiile kasten iştirakinin de sabit olduğu anlaşıldığından yukarıda belirtilen gerekçeyle verilen temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 24/11/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.