T.C.
DENİZLİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : ...
KARAR NO : ...
KARAR TARİHİ : 17/08/2026
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)*
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 11/06/2026 Tarih
NUMARASI : ...Esas ... Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : .... ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ : 16/10/2025 Tarih
NUMARASI : ... Esas ... Karar
DAVACI : ... -...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1-... - ...
2-... - ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
Taraflar arasında görülen davada.... Asliye Hukuk Mahkemesi ve ...Asliye Ticaret Mahkemesinin ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki evraklar okunup gereği görüşülüp düşünüldü:
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARLARININ ÖZETİ:
... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kararı ile; "Satım sözleşmesi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda düzenlenmiş olmakla birlikte 6102 sayılı TTK 1352/1. Maddesinde "deniz alacakları" sayılmış ve maddenin "y" bendinde; geminin satışına ilişkin bir sözleşmeden kaynaklanan her türlü uyuşmazlığın deniz alacağı olduğu belirtilmiştir. İhtilafın gemi satım sözleşmesinden kaynaklanmasına ve eldeki itirazın iptali davasının da maddede yazılı her türlü uyuşmazlık kapsamında olmasına göre, TTK 1352/1-y bendi ve TTK 4/2 maddesi kapsamında, bu davaya bakma görevi Asliye Ticaret Mahkemesine aittir. Anılan nedenle de mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Tekne satışından kaynaklı açılan itirazın iptali davasına ilişkin İstanbul BAM 43. Hukuk Dairesinin 2023/1222 Esas, 2024/1589 Karar sayılı kararı da aynı yöndedir." şeklinde görevsizlik kararı verilmiştir.
....Asliye Ticaret Mahkemesinin kararı ile; "Buna göre davanın konusu özel tekne olup, özel tekne bedeli ödenmesine rağmen devrin sağlanmadığından bahisle, ödenen bedelin iadesine dair iş bu dava açılmış olup tarafların tacir olmadığı sabittir. Buna göre iş bu dava, tacir olmayan davacının özel tekne alım satımı nedeniyle ödediği bedel iadesine yönelik olup ticari bir dava değildir. Tarafların hepsi tacir olmadığı gibi ticari işletmeyi ilgilendiren bir uyuşmazlık da bulunmayıp davanın konusu da ticari tekne değildir. Davanın salt gemi devrinden kaynaklanması ona ticari dava niteliği kazandırmaz. ( İzmir Bam 17 HD.'nin 2024/1712 E- 2025/876 K sayılı ilamı, Ankara BAM 36 HD'nin 2024/1356 E- 2025/94 K, İzmir BAM 17. HD 2023/1483 Esas 2023/1438 Karar ile İzmir BAM 13. HD 2021/1561 Esas 2023/101 Karar sayılı ilamları) ( Denizli BAM 3 HD'nin 2025/3104 E- 2026/101 K sayılı ilamı)
Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; Dava konusu teknenin gerçek şahsa ait özel bir tekne olduğu, taraflar arasında 6102 Sayılı Yasa kapsamında değerlendirilebilecek ticari bir ilişki bulunmaması ve ticari dava niteliğinde bir dava olmaması sebebi ile davaya bakmaya görevli mahkeme, Asliye Hukuk Mahkemesi olduğundan ve görev hususunun kamu düzenine ilişkin olması, yargılama sırasında giderilebilecek dava şartı olmaması ve mahkemece de resen göz önünde bulundurulması gerektiğinden mahkememizin karşı görevsizliğine, görevli mahkemenin .... Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun tespitine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." denilmek suretiyle ayrı ayrı verilen yetkisizlik kararları üzerine yargı yeri belirlenmesi için dosya Dairemize gönderildiği görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
HMK 23/1 maddesinde yargı yerinin belirlenmesine ilişkin incelemenin dosya üzerinden yapılabileceği düzenlenmektedir. Bu nedenle dairemizce dosya üzerinden yapılan incelemede;
Dava, bağlama kütüğüne kayıtlı özel teknenin alım satış bedelinin iadesi için yapılan icra takibinde itirazın iptali talebine ilişkindir.
6102 sayılı TTK'nın 5/1. maddesine göre, aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir. Bu hükme göre ticaret mahkemelerinin görev alanı ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleridir. Ticari faaliyetleri ilgilendiren bütün davalar ticari dava değildir. Bu nedenle ticari işlerle ilgili bütün davalar ticaret mahkemelerinin görev alanına sokulmamış, yalnızca uzmanlık gerektiren hususların ticaret mahkemelerince karara bağlanması esası getirilmiştir.
Ticari davaları, mutlak ticari davalar, nisbi ticari davalar, yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç grubta toplamak mümkündür.
Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.
Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira; Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.
Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.
Tarafların tacir olup olmadığının tespiti için ilgili kurumlara müzekkere yazılmış olup, ... Vergi Dairesi Müdürlüğü davacı ...'ın mükellefiyet kaydının bulunmadığının, ... Ticaret Sicil Müdürlüğü davacı ...'ın şirket ya da şahıs kaydına rastlanılmadığını ve ... Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanlığı davacı ...'ın sicil kaydının bulunmadığı görülmüştür.
Bu açıklamalar kapsamında somut olaya bakıldığında taraflar arasındaki satış sözleşmesine konu spor ve eğlence amaçlı özel deniz taşıtının gemi siciline kayıtlı olmadığı, bağlama kütüğü kaydına göre özel tekne olduğu bu nedenle uyuşmazlığın deniz ticaretine ilişkin olmadığı (aynı yönde İstanbul BAM 37.HD'nin 2025/1736 Esas 2025/3401 Karar istinaf kararı ), davacı ...'ın dosya kapsamındaki ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün müzekkere cevabına göre mükellefiyet kaydının bulunmadığı, ... Ticaret Sicil Müdürlüğü müzekkere cevabın agöre şirket ya da şahıs kaydının olmadığı ve ... Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanlığı müzekkere cevabına göre de sicil kaydının bulunmadığı, tarafların tacir olmadığı ve ticari işletmeyi ilgilendiren bir uyuşmazlık da bulunmadığı bu nedenle de mutlak ticari dava olarak kabulü gerektiren bir uyuşmazlığın bulunmadığı, uyuşmazlığın 6100 sayılı HMK'nın 2. maddesi uyarınca genel hükümlere göre Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.
Bu nedenlerle; dosya kapsamına göre, davanın .... Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği anlaşılmakla aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
Dosyanın merci tayini talebinde bulunan Mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 23/1 ve 362/1-c maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 13/08/2026 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 17/08/2026
...
Başkan
...
¸e- imzalıdır
...
Üye
...
¸e- imzalıdır
...
Üye
...
¸e- imzalıdır
...
Katip
...
¸e- imzalıdır