İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2025/3)

İTHALATTA KORUNMA ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2025/3)

Kapsam

MADDE 1- (1) Bu Tebliğ, 10/5/2004 tarihli ve 2004/7305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve 8/6/2004 tarihli ve 25486 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği çerçevesinde 7/12/2024 tarihli ve 32745 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2024/10) ile açılan korunma önlemi soruşturması sonucunda alınan kararı içermektedir.

Soruşturma

MADDE 2- (1) Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanan soruşturma kapsamında ulaşılan bilgi ve bulguları içeren özet sonuç raporu Ek-1’de yer almaktadır.

Karar

MADDE 3- (1) İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu soruşturma sonucunda varılan tespitler ışığında 70.04, 70.05 ve 70.06 Gümrük Tarife Pozisyonu (GTP) altında sınıflandırılan eşyanın İran İslam Cumhuriyeti menşeli olanlarının ithalatında geçici önlemin uygulama süresi de dahil olmak üzere 3 (üç) yıl süreyle ek mali yükümlülük şeklinde korunma önlemi uygulanmasına, ek mali yükümlülüğün aşağıdaki tabloda gösterildiği şekilde birinci yıl 36 ABD Doları/Ton, ikinci yıl 35 ABD Doları/Ton ve üçüncü yıl 34 ABD Doları/Ton olarak belirlenmesine ve önlemin istihsali hususunda Cumhurbaşkanlığına öneride bulunulmasına toplantıya katılan üyelerin oy birliğiyle karar vermiştir.

GTP

EŞYANIN

TANIMI

MENŞE

ÜLKE

EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK

1. Dönem

(12/12/2024 -11/12/2025)

2.Dönem

(12/12/2025 -11/12/2026)

3.Dönem

(12/12/2026 -11/12/2027)

70.04

Çekme ve üfleme cam (plaka halinde), absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş):

İran İslam Cumhuriyeti

36 ABD Doları/Ton

35 ABD Doları/Ton

34 ABD Doları/Ton

70.05

Float cam ve yüzeyi taşlanmış veya parlatılmış cam (plakalar halinde) absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası 'olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş:

70.06

70.03, 70.04 veya 70.05 Pozisyonlarındaki camların bombelendirilmiş, kenar işlemeli, aşındırılmış, delinmiş, emaye baskı uygulanmış veya başka şekilde işlenmiş, fakat diğer malzemelerle çerçevelenmemiş veya donatılmamış olanlar:

(2) Birinci fıkrada belirtilen önlem, ilgili Cumhurbaşkanı Kararının yürürlüğe girmesiyle uygulanmaya başlar.

Yürürlük

MADDE 4- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 5- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.

Eki için tıklayınız.

── EK: 9.5.42402-Ek.docx ──

EK-1

İRAN İSLAM CUMHURİYETİ MENŞELİ DÜZ CAM İTHALATINA YÖNELİK KORUNMA ÖNLEMİ SORUŞTURMASINA İLİŞKİN ÖZET SONUÇ RAPORU

SORUŞTURMAYA İLİŞKİN BİLGİLER

Başvuru

19/11/2021 tarihli ve 4824 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan İran İslam Cumhuriyeti Menşeli Düz Cam İthalatında Korunma Önlemi Uygulanmasına İlişkin Karar” çerçevesinde, 70.04, 70.05 ve 70.06 Gümrük Tarife Pozisyonlarında (GTP) sınıflandırılan İran menşeli düz cam ithalatında uygulanan korunma önleminin süresi 11/12/2024 tarihinde sona ermiştir.

Mevcut korunma önleminin süresinin uzatılmasına ilişkin olarak yerli üreticilerden Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. tarafından başvuruda bulunulmuştur.

Hâlihazırda, 12/12/2024 tarihi itibarıyla “İran İslam Cumhuriyeti Menşeli Düz Cam İthalatında Geçici Korunma Önlemi Uygulanmasına İlişkin Karar” çerçevesinde, İran menşeli düz cam ithalatında, 12/12/2024 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 200 gün süreyle “ton başına 36 ABD Doları” tutarında geçici korunma önlemi uygulanmaktadır.

Soruşturmanın Açılması

Başvuru dosyasının ön incelemesinde, korunma önleminin yürürlükte olduğu süreçte, İran menşeli ithalatın 2023 yılına kadar artış kaydettiği, yerli üreticinin ekonomik göstergelerinde bir miktar bozulma olduğu, İran’dan düz cam ithalatının yerli üretici üzerinde ciddi zarar veya ciddi zarar tehdidi oluşturduğu ve gecikmenin telafisi güç zararlara yol açabileceği yönündeki tespitler İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu’nun (Kurul) değerlendirmesine sunulmuştur.

Kurul, yapmış olduğu değerlendirme neticesinde başvuru konusu ürünün ithalatına karşı korunma önlemi soruşturması açılmasına karar vermiştir. Bu kapsamda, 7/12/2024 tarihli ve 32745 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2024/10) ile korunma önlemi soruşturması açılmıştır.

Diğer taraftan, 11/12/2024 tarihli ve 9229 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan İran İslam Cumhuriyeti Menşeli Düz Cam İthalatında Geçici Korunma Önlemi Uygulanmasına İlişkin Karar çerçevesinde, ithalattan kaynaklanabilecek telafisi güç zararların ortaya çıkmasının engellenebilmesini teminen 12/12/2024 itibaren başlamak üzere 200 gün süreyle “ton başına 36 ABD Doları” tutarında ek mali yükümlülük olarak geçici korunma önlemi uygulaması yürürlüğe girmiştir.

Ayrıca, soruşturmanın açıldığına ilişkin İran İslam Cumhuriyeti’ne bildirim yapılmıştır. Başvurunun gizli olmayan özeti Bakanlığın web sayfasında duyurulmuştur.

Soruşturma açılmasını müteakip, diğer yerli üretici Düzce Cam A.Ş. ekonomik verilerini Bakanlığımıza iletmek suretiyle soruşturmaya dahil olmuştur.

Soruşturma Dönemi

Soruşturma dönemi olarak Ocak 2020 – Eylül 2024 dönemi esas alınmıştır. Soruşturma raporunda yer alan değerlendirmeler, yerli üretim dalının ekonomik göstergeleri ile soruşturma konusu ürünün ithalatının 2020-2023 arasındaki yıllık verileri ile 2023 ve 2024 yıllarının ilk dokuz aylık verilerine dayanmaktadır.

İlgili Taraflar ve Tarafları Dinleme Toplantısı

Soruşturma kapsamında ilgili taraf olmak için belirlenen süre içerisinde herhangi bir ithalatçı/ihracatçı firma veya hükümet, ilgili taraf olmak için başvuruda bulunmamıştır.

Yerinde İnceleme

Soruşturma kapsamında, yerli üreticiler nezdinde 21/1/2025 ve 23/1/2025 tarihlerinde incelemelerde bulunulmuştur. Bu incelemeler sırasında, firmalardan daha önce sağlanan bilgilerin teyit edilmesine yönelik belgeler toplanmış, genel üretim faaliyetleri ve süreçleri ile pazar koşulları hakkında bilgi alınmıştır.

SORUŞTURMA KONUSU ÜRÜN

Genel Bilgiler

Soruşturma konusu ürünler içerisinde, 70.04 GTP altında “çekme ve üfleme cam (plaka halinde), absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş)”, 70.05 GTP altında “float cam ve yüzeyi taşlanmış veya parlatılmış cam (plakalar halinde) absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası 'olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş” tanımlı ürünler yer almaktadır.

İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Kararın 6 ncı maddesi “Korunma önlemi uygulanan bir malın korunma önlemiyle korunması amaçlanan katma değere sahip nitelikteki aksam ve parçalarının ithalinde bu aksam ve parçalar veya bunlar kullanılarak üretilen ürün korunma önlemine tabi ürün sayılır. Söz konusu aksam ve parçaların farklı tarihlerde ve/veya farklı gümrüklerden ve/veya farklı ithalatçılar tarafından ithalinde de bu fıkra hükümleri uygulanır.” hükmünü amirdir.

Bu madde çerçevesinde yapılan incelemede, ilk önlemin 12/12/2015 tarihinde yürürlüğe girmesinden sonra 70.04 ve 70.05 GTP’li ürünün İran’dan ithalatında önemli bir düşüş gerçekleştiği, buna mukabil olarak aynı dönemde 70.06 GTP altında yer alan “70.03, 70.04 veya 70.05 Pozisyonlarındaki camların bombelendirilmiş, kenar işlemeli, aşındırılmış, delinmiş, emaye baskı uygulanmış veya başka şekilde işlenmiş, fakat diğer malzemelerle çerçevelenmemiş veya donatılmamış olanlar” tanımlı ürünün ithalatının ciddi şekilde arttığı tespit edilmiştir. İlk önlemin uzatılmasına yönelik olarak yürütülen soruşturmada, 70.06 GTP altında yapılan ithalatın önleme tabi ürünün üzerine düşük katma değer ile işçilik ve işlem görmüş ürünü kapsadığı belirlenmiştir. Bu itibarla, İran menşeli 70.06 GTP altında sınıflandırılan ürün de hâlihazırda yürürlükte olan Karar kapsamında uygulanan korunma önlemine tabi tutulmuştur.

Bu çerçevede, soruşturma kapsamında yapılan değerlendirmelerde 70.06 GTP’li ürünlerin verileri de kullanılmış olup, “soruşturma konusu ürün” kapsamı olarak 70.04, 70.05 ve 70.06 GTP’leri altında sınıflandırılan ürünler kastedilmektedir.

Üretim Süreci

Soruşturmaya konu ürün olan düz cam; ayna, lamine, boyalı, kaplamalı camlar, buzlu, enerji camları ile birlikte temel camlar olarak sınıflandırılmaktadır. Tüm cam uygulamaları için temel ürün olan düz cam büyük plakalar halinde üretilmekte ve kullanılacakları alanın özellikleri doğrultusunda yalnızca ebada kesilerek ya da çeşitli işleme süreçlerinden geçirilerek bitmiş ürün haline getirilmektedir.

Düz cam ürünleri birçok farklı sektöre sınai ara ürün olarak girdi teşkil etmektedir. Düz cam ürünlerinin en yoğun kullanıldığı sektör inşaat sektörüdür. Bunun yanında mobilya, beyaz eşya, güneş enerjisi ve otomotiv sektörlerinde kullanılmaktadır. Özellikle düz camda, inşaat ve otomotiv sektöründe yaşanan gelişmelerin etkisi birebir gözlenmektedir. İnşaat sektöründeki, güneş enerjisine yönelik yüksek performanslı camlar ya da otomotivde yeni girilen projeler, düz cam faaliyetlerini etkileyen unsurlardır. Sektördeki kullanıcılar, camı işleme süreçlerinde kullanan sanayici firmalardır. Anılan sektörlerde yalıtım camı ünitesi, ayna, lamine cam, kaplamalı cam, boyalı cam, temperli cam, bombeli cam, emaye baskılı cam olarak kullanılmaktadır.

Düz cam, Türk Standartları Enstitüsü’nün TS EN 572-2 No’lu yapılarda kullanılan temel soda kireç silikat cam mamuller- Bölüm 2: yüzdürme (float) cam standardına ve ISO-9001 Kalite Yönetim Sistem ve ISO-14001 Çevre Yönetim Sistemi’ne uygun olarak üretilmektedir.

Düz cam üretiminde float ve sheet teknolojisi kullanılmaktadır. Yerli üreticiler tarafından kullanılan float teknolojisi, kum ve diğer hammaddelerin (kalker, feldspat, dolomit, soda, sodyum sülfat) doğalgaz ve elektrik kullanılarak özel fırınlarda 1500-1600ºC’de ergitilmesi, kalay banyosu üzerinde yüzdürülmesi ve kontrollü bir şekilde soğutularak düz cama dönüştürülmesi prensibine dayanmaktadır.

Benzer veya Doğrudan Rakip Ürün

Soruşturma konusu düz cam, inşaat sektörü başta olmak üzere birçok sektörde sınai ara ürün olarak kullanılmaktadır. Düz camı, işleme süreçlerinde kullanan sanayici firmaların ürüne talebinde fiyatın başlıca belirleyici unsur olduğu tespit edilmiştir. Pencere, mobilya, beyaz eşya gibi ürünlerin bir parçası olan düz cam ürünü, nihai tüketiciler tarafından doğrudan satın alınmamaktadır. Ayrıca, ürünün genel fiziksel özellikleri, ürün kalitesinin ve markasının kullanıcılar tarafından doğrudan ayırt edilebilmesini mümkün kılmamaktadır. Yerli ve ithal olanlarının kullanım alanları aynıdır; fiziksel-kimyasal özellikleri ile üretim teknolojileri benzerlik göstermektedir.

Soruşturma konusu ürünün ithal ve yerli olanları, dağıtım kanalları açısından da birbirleriyle karşılaştırılmıştır. İran menşeli düz cam, ithalatçılar tarafından toptancılara ve sanayicilere satılmaktadır. Yerli düz cam ise aynı firmalara yetkili satıcılar aracılığı ile ya da sanayici müşterilere doğrudan dağıtılmaktadır. Dolayısıyla, her iki ürün de pazarda aynı dağıtım kanalını kullanmaktadır. Buna ek olarak, İran menşeli düz cam, ağırlıklı olarak inşaat ve mobilya sektöründe kullanılmaktadır. Bu sektörlerin pazarın büyük çoğunluğunu oluşturması nedeniyle de İran menşeli düz cam ile yerli düz camın aynı alanlarda kullanıldığı tespit edilmiştir.

Bu çerçevede, nihai kullanım alanları, üretim teknolojileri, talep yapısı, piyasaya arz koşulları ve dağıtım kanalları açısından değerlendirildiğinde, soruşturma konusu ürünün yurt içinde üretilenleri ile ithal edilenleri benzer ürün olarak değerlendirilmektedir.

Yerli Üretim

Ülkemizde düz cam üretimi yapan iki firma bulunmakta olup, bu üreticilerin yerli üretimi temsil oranları 2023 yılı verileri itibariyle aşağıda gösterilmektedir. Başvuru sahibi Şişecam ve Düzce Cam firmaları düz cam hattı, lamine hattı, kaplama hattı, solar cam hattı ve ayna hattı ile üretim yapmakla birlikte, üretim faaliyetlerinin en büyük kısmını düz cam imalatı oluşturmaktadır.

Başvuru Temsil Durumu

Unvan

Üretim Miktarı (Ton) (2023)

Üretim Payı (%)

Başvuru Yapan Üretici

Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. (Şişecam)

Başvuruya Finansal Verilerini Paylaşmak Suretiyle Destek Veren Üretici

Düzce Cam Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Düzce Cam)

Toplam:

100

Soruşturmada verileri kullanılan firmalar, yerli üretimin tamamını temsil etmektedir. Başvuru sahibi bu iki firmanın, İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliğinin 2 nci maddesinde “yurtiçinde faaliyet gösteren ve benzer veya doğrudan rakip malların tamamını veya önemli bir kısmını üreten üreticiler” şeklinde belirtilen “yerli üretici” tanımını karşıladıkları ve bu çerçevede temsil şartını sağladığı değerlendirilmektedir.

Mevzuat

Gümrük Vergisi ve Diğer Vergiler

Soruşturma konusu ürünün ithalatında uygulanmakta olan gümrük vergileri aşağıdaki tabloda gösterilmektedir. DTÖ üyesi olmayan ülkeler (Azerbaycan Cumhuriyeti hariç) için gümrük vergisi, 1/1/2020 tarihinden geçerli olmak üzere %20 olarak belirlenmiş olup, 1/1/2024 tarihinden itibaren de söz konusu ürüne yönelik %5 oranında İGV yürürlüğe girmiştir. Diğer taraftan, yürürlükte olan KDV oranı %20’dir.

GTİP

Gümrük Vergisi Oranı (%)

AB ve STA

GTS Ülkeleri

DÜ

EAGÜ

ÖTDÜ

GYÜ

70.04

3 - 4,4 (Min 0,4 EUR/100 kg/br)

70.05

2 - 3

70.06

İlave Gümrük Vergisi Oranı (%)

AB ve STA

GTS Ülkeleri

DÜ

EAGÜ

ÖTDÜ

GYÜ

70.04

5-10

70.05

7006.00.90.00.11

7006.00.90.00.12

7006.00.90.00.19

Mevcut Korunma Önlemi

2014 yılında yerli üreticilerin başvurusu üzerine, İran menşeli düz camın ithalat koşullarının incelenmesi sonucunda 2015/8118 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile üç yıl süreyle ek mali yükümlülük şeklinde korunma önlemi uygulanmaya başlanmıştır.

11/12/2018 tarihi itibarıyla süresi sona eren önlem, 452 sayılı Karar kapsamında, 11/12/2021 tarihi itibariyle sona eren önlem ise 4824 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında, üçer yıl süreyle iki defa uzatılmıştır. Hâlihazırda, 200 gün süreyle geçici olarak yürürlükte bulunan önlem, 36 ABD Doları/Ton seviyesinde ek mali yükümlülük şeklinde uygulanmaktadır.

Gözetim Uygulaması

Soruşturma konusu ürünün, 70.04 ve 70.05 GTP’li olanları için 500 ABD Doları/Ton, 7005.10.80.00.00 GTİP’li olanları için 600 ABD Doları/Ton, 70.06 GTP’li olanları için 700 ABD Doları/Ton, 7006.00.90.00.19 GTİP’li olanları için ise 7.000 ABD Doları/Ton birim gümrük kıymeti altında olanlarının ithalatında ülke ayrımı gözetilmeksizin ileriye yönelik gözetim uygulanmaktadır.

Dampinge Karşı Önlem

7005.29 GTP’li ürünlerin Rusya menşeli olanlarının ithalatına yönelik olarak %8 ve %10 oranlarında dampinge karşı önlem uygulanmaktadır.

İTHALATIN SEYRİ

Bu bölümde soruşturma konusu ürün için yıllar itibariyle ithalatın seyri, piyasa payı ve yerli üretime oranına ilişkin istatistikler yer almaktadır. Bunun yanında, ülke bazında ithalat verileri sunularak yerli ve ithal ürünlerin birim fiyatları karşılaştırılmaktadır. Ayrıca, anılan ürünün İran menşeli olanlarına yönelik bir soruşturma olması sebebiyle her kısımda İran menşeli ithalat ayrıca ele alınmıştır.

İthalatın miktar bakımından değerlendirilmesinde temel miktar birimi olarak ton kullanılmıştır.

İthalatın Miktar ve Oransal Değişimi

Toplam İthalat

Miktar (Ton)

Değer ($)

B.F($/Ton)

Değişim (Ton)

Değişim ($)

2020

304.409

155.606.913

511

2021

385.733

220.979.064

573

%27

%42

2022

337.858

254.541.526

753

-%12

%15

2023

418.763

259.870.650

621

%24

2023(1-9)

340.255

210.612.741

619

2024(1-9)

191.814

133.846.926

698

-%44

-%36

Soruşturma konusu ürünün tüm ülkelerden yapılan ithalat miktarı, 2021 yılında bir önceki yıla göre %27 oranında artmıştır. İthalat, 2022 yılında ise %12 azalarak 338 bin tona gerilemiştir. 2023 yılının dönemsel verileri, 2024 yılının aynı dönemi ile karşılaştırıldığında ise %44 oranında azaldığı görülmektedir. İthalat değerlerine bakıldığında ise, 2024 yılına kadar toplamda %59 oranında artış kaydeden ithalat değerinin, 2024 yılının ilk dokuz aylık döneminde, 2023 yılının aynı dönemine göre %36 oranında azaldığı anlaşılmaktadır.

İthal birim fiyatlarının soruşturma konusu dönemde 2022 yılında 753 $/Ton fiyatıyla en yüksek seviyeye ulaştığı, izleyen dönemlerde ise düşüş seyri gösterdiği anlaşılmaktadır.

Diğer yandan, tüm ülkelerden gerçekleşen düz cam ithalatı 70.04, 70.05 ve 70.06 GTP’leri için ayrı ayrı da incelenmiştir.

GTP

Yıl

Miktar (Ton)

Değer ($)

BF ($/Ton)

Değişim (Ton)

Değişim ($)

70.04

2020

2.303

955.785

415

2021

3.193

1.546.815

484

%39

%62

2022

2.226

1.737.302

781

-%30

%12

2023

1.390

1.083.003

779

-%38

2023(1-9)

1.305

914.628

701

2024(1-9)

978

494.978

506

-%25

-%46

70.05

2020

297.515

122.835.310

413

2021

376.697

178.301.599

473

%27

%45

2022

328.159

210.008.270

640

-%13

%18

2023

411.420

210.941.563

513

%25

2023(1-9)

334.302

172.305.175

515

2024(1-9)

177.046

94.897.269

536

-%47

-%45

70.06

2020

4.592

31.815.818

6.929

2021

5.844

41.130.650

7.039

%27

%29

2022

7.473

42.795.954

5.727

%28

2023

5.954

47.846.084

8.037

-%20

%12

2023(1-9)

4.647

37.392.938

8.046

2024(1-9)

13.790

38.454.679

2.789

%197

70.04 GTP altında sınıflandırılan düz cam ithalat miktarı 2020 yılında 2.303 ton olarak gerçekleşmiştir. İthalat, 2021 yılında artarak 3.193 tona ulaşmış, ancak izleyen dönemlerde azalmış ve 2023 yılında 1.390 tona gerilemiştir.

İthalat değeri de, 2022 yılındaki artış dışında, soruşturma dönemi boyunca miktar ile benzer seyir izlemiştir. Belirtilen yılda, birim fiyatlar 781 $/Ton ile en yüksek seviyesine ulaştığı görülmektedir.

Düz cam ithalatının büyük kısmının 70.05 GTP kapsamında gerçekleştiği görülmektedir. 2020 yılında 298 bin ton olan ithalat miktarı 2023 yılında 411 bin tona yükselmiştir. 2024 yılının dönemsel verisinde ise önceki yılın aynı dönemine oranla %47 azalarak 177 bin tona gerilemiştir. Diğer yandan, 2023 yılına kadar artan ithalat değeri 2024 yılının dönemsel verisinde ithalat miktarındaki azalışa paralel seyir göstermiş ve %45 oranında azalmıştır.

70.06 GTP kapsamında yapılan ithalat miktarı 2020 yılında 4,5 bin ton iken, soruşturma dönemi boyunca dalgalı seyir izlemiş ve son dönemsel veride 14 bin ton olarak gerçekleşmiştir. Değer bakımından incelendiğinde ise, ithalatın 2021 yılında %29, 2022 yılında ise %4 oranında artarak 43 milyon $’a, 2023 yılında ise %12 artarak 48 milyon $’a yükseldiği görülmektedir.

2020 yılında 6.929 $/Ton olan birim fiyatın yıllar itibariyle dalgalı seyretmiş, 2023 yılında 8.046 $/Ton olarak gerçekleşmiştir. 2024 yılının ilk dokuz aylık verisinde birim fiyatın önemli ölçüde düşerek 2.789 $/Tona gerilemesi dikkat çekmektedir.

Mevcut korunma önleminin 70.06 GTP altındaki ürüne de teşmil edilmesi sonucunda GTP’ler arasında gerçekleşen kaymanın sona erdiği, bundan dolayı 70.06 GTP ithalat verilerinin soruşturma dönemi boyunca yalnızca bu GTP altında yer alan spesifik ürünleri yansıttığı, bu nedenle birim fiyatların yüksek seyrettiği değerlendirilmektedir. 2024 yılının dönemsel verisinde ise ithalat miktarının bir önceki yılın dönemsel verisine göre yaklaşık üç kat artarak 14 bin tona ulaştığı, bu dönemde ortalama ithal birim fiyatın, hem önceki yıl dönemsel verisine hem de soruşturma dönemindeki diğer yıllara oranla azalış kaydettiği görülmektedir.

Aşağıdaki tabloda, İran menşeli düz cam ithalatı gösterilmiştir. Düz cam ithalatı 2021 yılında miktar ve değer bakımından artmış, 2022 yılında ithalat miktarı %50, değeri ise %37 oranında azalmıştır. 2023 yılında da miktar ve değer bakımından sırasıyla %65 ve %72 oranında azalan ithalat, düşüş seyrine dönemsel verilerde de devam etmiştir.

İran

Menşeli İthalat

Miktar (Ton)

Değer ($)

BF ($/Ton)

Değişim (Ton)

Değişim

($)

2020

21.355

5.080.768

238

2021

125.093

45.747.718

366

%486

800%

2022

62.219

29.024.421

466

-%50

-37%

2023

21.672

8.221.560

379

-%65

-72%

2023(1-9)

19.219

7.415.986

386

2024(1-9)

7.268

2.332.827

321

-%62

-%69

İran menşeli düz cam ithalatı GTP bazında incelendiğinde 2023 yılında ithalatın %99,8 oranında 70.05 GTP’ den yapıldığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, 2022 yılında artış kaydederek 466 $/Ton olan ithal birim fiyat, 2023 yılından itibaren azalış seyrine girmiş, dönemsel verilerde de düşmeye devam etmiştir.

70.04 GTP’ den İran’dan yapılan ithalatın soruşturma dönemi içerisinde sadece 2021 ve 2022 yıllarında, sırasıyla 355 ve 234 ton olarak ve 459 $/Ton, 562 $/Ton birim fiyatlarla gerçekleştiği görülmektedir.

GTP

Yıl

Miktar (Ton)

Değer ($)

BF ($/Ton)

Değişim (Ton)

Değişim ($)

7004

2021

355

163.026

459

2022

234

131.273

562

-%34

-%19

7005

2020

21.331

5.069.796

238

2021

124.715

45.577.359

365

%485

-%37

2022

61.985

28.892.389

466

-%50

-%72

2023

21.626

8.191.281

379

-%65

-%10

2023(1-9)

19.173

7.385.707

385

2024(1-9)

7.256

2.305.557

318

-%62

-%69

7006

2020

10.972

457

2021

7.333

314

-%3

-%33

2022

0,02

759

34.500

-%100

-%90

2023

30.279

659

%208655

%3889

2023(1-9)

30.279

659

2024(1-9)

27.270

2.385

-%75

-%10

Nispi İthalat

İthalatın Yerli Üretime Oranı

Nispi İthalat (%)

2020

2021

2022

2023

2023(1-9)

2024(1-9)

İthalatın Yerli Üretime Oranı Endeks

100

111

100

İran Menşeli İthalatın Yerli Üretime Oranı Endeks

100

452

201

100

İthalatın yerli üretime oranı endeksi 2020 yılında 100 iken izleyen dönemde azalarak 2022 yılında 76’ya gerilemiş, 2023 yılında ise 111 seviyesine yükselmiştir. İran menşeli ithalatın yerli üretime oranı endeksi ise, 2021 yılında önemli artış göstererek bu yılda 452’ye yükselmiş, 2023 yılında ise 82’ye gerilemiştir. Öte yandan, 2023 yılının ilk dokuz aylık döneminde 100 olan endeks, 2024 yılının aynı döneminde önemli düzeyde azalarak 38’e gerilemiştir.

İthalatın Piyasa Payı

İthalatın piyasa payı hesabında, ithalat miktarı ile ülkemizdeki üretimin tamamını gerçekleştiren başvuru sahibi yerli üreticilerin yurt içi satış miktarlarının toplanmasıyla iç piyasa (tüketim) büyüklüğü tespit edilmiş olup, ithalatın tüketime oranlanması ile ithalatın piyasa payı elde edilmiştir.

Yurt içi Piyasa (Ton)

2020

2021

2022

2023

2023(1-9)

2024(1-9)

İthalat Miktarı

304.409

385.733

337.858

418.763

340.255

191.814

İran İthalat Miktarı

21.355

125.093

62.219

21.672

19.219

7.268

Genel İthalat Piyasa Payı Endeks

100

120

117

111

100

İran’dan İthalatın Piyasa Payı Endeks

100

489

249

100

İthalatın piyasa payı endeksi genel ithalat ve İran menşeli ithalat için ayrı ayrı ele alınmıştır. Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere, ithalatta yaşanan artışla birlikte, genel ithalatın piyasa payı endeksi 2020 yılında 100 iken, 2021 yılında 120’ye yükselmiş olup endeks 2022 yılından itibaren tekrar gerilemiş ve 2023 yılında 111 olarak gerçekleşmiştir. 2023 yılının dönemsel verisinde 100 olan endeks, 2024 yılının aynı döneminde 95 olarak gerçekleşmiştir.

İran menşeli ithalatın piyasa payı endeksi 2021 yılında bir önceki yıla kıyasla önemli artış göstermiş ve 489 seviyesine gelmiştir. 2022 yılında 249’a gerileyen endeksin, 2023 yılında da azalarak 92’ye gerilediği anlaşılmaktadır. 2024 yılının dönemsel verisinde de 2023 yılının aynı dönemine göre kayda değer düzeyle azalışla 40’a gerilediği görülmektedir.

Ülkeler İtibarıyla İthalat

Soruşturma konusu ürünün tedarikçi ülkeler itibarıyla ithalat miktarları Ek-1’de yer almakta olup, aşağıdaki tabloda ilk 13 ülkenin payları ve ortalama birim fiyatları gösterilmektedir. 2020 ve 2021 yıllarında düz cam ithalatı en fazla Bulgaristan’dan gerçekleşmişken, 2023 yılında %39 oranıyla en fazla ithalatın Çin’den gerçekleşmesi dikkat çekmektedir. 2024 yılının dönemsel verilerinde ise, Çin’den ithalatın tekrar %13 seviyesine gerilediği anlaşılmaktadır. 2023 yılı için en fazla ithalatın yapıldığı diğer iki ülke sırasıyla %12 ve % 10 oranlarıyla Rusya ve Bulgaristan’dır.

2024 yılının ilk 9 aylık döneminde, Azerbaycan’dan yapılan ithalatın bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık 7 kat arttığı ve ilk 9 ayda düz cam ithalatının %20’sinin Azerbaycan’dan ithal edildiği ve bu oran ile en fazla ithalatın yapıldığı ülke konumuna geldiği görülmektedir. Diğer taraftan ortalama ithal birim fiyatların 314 $/Ton olarak gerçekleştiği, bu fiyatın genel ortalama ve İran ithal birim fiyatının altında kaldığı anlaşılmaktadır.

İran, bu sıralamada 2023 yılı için %5 oranıyla 6. sırada yer almaktadır. İran’ın genel ithalat içerisindeki payı 2021 yılında %32 oranıyla soruşturma dönemi süresince en yüksek seviyesine ulaşmış olup, 2022 yılında %18’e ve 2023 yılında %5’e gerilemiş, dönemsel verilerde de azalış seyri devam etmiştir.

İthalatta gerçekleşen birim fiyatlar incelendiğinde ise İran menşeli ithalatta birim fiyatların, diğer ana tedarikçi ülke fiyatlarına göre düşük seviyelerde gerçekleştiği görülmektedir.

Ülke Adı

2020

2021

2022

2023

2023(1-9)

2024(1-9)

Pay

(Ton)

($/

Ton)

(Ton)

($/

Ton)

(Ton)

($/

Ton)

(Ton)

($/

Ton)

(Ton)

($/

Ton)

(Ton)

($/

Ton)

Çin

%12

554

992

%14

920

%39

576

%42

554

%13

1314

Rusya

%15

341

506

%15

533

%12

444

%12

448

%14

406

Bulgaristan

%22

349

%20

319

%11

447

%10

472

%10

465

546

Pakistan

264

420

412

299

311

342

Belçika

707

701

900

877

942

%13

702

İran

238

%32

366

%18

466

379

386

321

Mısır

288

532

805

361

387

304

Azerbaycan

333

442

325

340

%20

314

Almanya

2.162

2.012

2.026

2.905

3065

1956

Polonya

924

926

1.175

1.324

1348

1195

ABD

673

558

622

757

728

1017

Malezya

351

25.667

356

898

S. Arabistan

%10

239

235

1.021

394

412

351

Diğer

%15

694

%11

819

%13

1.034

1.130

1.245

%15

778

G. Toplam

%100

511

%100

573

%100

753

%100

621

%100

619

%100

698

Fiyat Karşılaştırması

Ülkeler itibarıyla ithalatın ele alındığı önceki bölümdeki tablodan da anlaşılacağı üzere, 2023 yılı ithalat payına göre sıralama yapıldığında ilk sıralarda yer alan ülkelerin ithal birim fiyatları farklılık arz etmekle birlikte, genellikle Belçika, Almanya, Polonya, ABD menşeli ürünlerin fiyatları yüksek seyrederken, İran’ın fiyatları hem bahsi geçen ülkelerin fiyatlarından hem de ortalama ithal birim fiyatlarından çok daha düşük seyretmektedir. Diğer taraftan, 2023 yılı için %5 paya sahip olan Mısır ve Azerbaycan’dan yapılan ithalatlarda da birim fiyatların düşük seyrettiği görülmektedir.

Tüm ülkelerden yapılan ithalatta ortalama ithal birim fiyatları 2022 ve 2023 yıllarında sırasıyla 753 $/Ton ve 621 $/Ton iken, İran menşeli ithal birim fiyatları anılan yıllarda sırasıyla 466 $/Ton ve 379 $/Ton seviyesinde gerçekleşmiştir.

Soruşturma konusu ürünün yerli ve İran menşeli ithal olanlarının ortalama birim fiyatlarının karşılaştırıldığı tablo aşağıda yer almaktadır.

“Fiyat kırılması”, ithal ürünlerin fiyatının yerli ürünlerin fiyatının ne kadar altında olduğunu, “fiyat baskısı” ise yerli ürünlerin ortalama birim ticari maliyetine makul bir kâr oranı eklenmesiyle bulunan fiyatın, ortalama ithal birim fiyatı tarafından ne oranda baskılandığını göstermektedir. Bu hesaplamalarda [(Yerli Fiyatı-İthal Fiyatı)/Yerli Fiyatı] formülü kullanılmıştır. Fiyat yıpranması hesabında ise yerli ürün yurt içi satış fiyatları yıllık ÜFE endeksi kullanılarak reel hale getirilmiştir. İnceleme konusu ürünün ton bazında fiyat karşılaştırması aşağıda yer almaktadır.

Fiyat Karşılaştırması

Birim

2020

2021

2022

2023

2023(1-9)

2024(1-9)

Yurt İçi Satış Fiyatı

TL/Ton

$/Ton

Ticari Maliyet + %10 Kâr

TL/Ton

$/Ton

İran Menşeli İthal Birim Fiyatı ($)

$/Ton

238

366

466

379

386

321

Fiyat Kırılması

-X

Fiyat Baskısı

-X

Fiyat Yıpranması (Yurt İçi Satış Reel Fiyatı)

TL/Ton

Dolar Kuru

7,02

8,85

16,57

23,74

22,14

32,27

Kaynak: Şişecam, Düzce Cam, TÜİK, TCMB.

Yukarıda sunulan verilere göre yerli üreticilerin yurt içi ortalama birim satış fiyatı 2020-2023 döneminde X-X $/Ton aralığında seyrederken, aynı dönemde İran menşeli ithal ürünlerin birim fiyatı 238-466 $/Ton arasında gerçekleşmiştir.

Ayrıca, soruşturma dönemi boyunca İran’dan yapılan ithalatın gözetim uygulamasının, gümrük vergilerinin etkileri ile yerli ürünlerde fiyat kırılması veya baskısı oluşmadığı görülmektedir.

YERLİ ÜRETİM DALININ EKONOMİK GÖSTERGELERİ

Bu bölümde yer alan göstergeler başvuru sahibi Şişecam ve Düzce Cam firmaları tarafından sağlanan, 2020-2023 yıllarının tamamı ile 2023 ve 2024 yıllarının ilk dokuz aylık dönemini kapsayan verilerden yararlanılarak hazırlanmıştır. Tablolarda yer alan veriler, yıllık bazda 2020 rakamlarına göre endekslenmiştir.

Tüketim

İç piyasa büyüklüğünün yıllar içindeki değişimine bakıldığında, 2021 yılında piyasanın bir önceki yıla göre % 20 genişlediği, izleyen yıllarda ise 2023 yılına kadar toplam %9 oranında daraldığı, bu seyrin 2024 yılının dönemsel verisinde de devam ettiği anlaşılmaktadır.

Tüketim

2020

2021

2022

2023

2023(1-9)

2024(1-9)

Endeks

100

120

117

111

100

Üretim

2020

2021

2022

2023

2023(1-9)

2024(1-9)

Endeks

100

130

145

124

100

111

2020 yılından itibaren artan yerli üretim miktarı 2023 yılında gerilemeye başlamıştır. Dönemsel verilerde üretim miktarının tekrar arttığı görülmektedir.

Yurt İçi Satışlar

2020

2021

2022

2023

2023(1-9)

2024(1-9)

Endeks

100

118

119

103

100

111

Yerli üreticilerin yurt içi satışları, 2021 yılında bir önceki yıla göre %18 oranında artmış, izleyen yılda ise bu miktar %1 artış kaydederek hemen hemen stabil devam etmiştir. 2023 yılında %16 azalarak endeks 103 seviyesinde gerçekleşmiştir. 2024 yılı dönemsel verilerinde ise, bir önceki yılın dönemsel verisine göre %11 oranında artmıştır.

Yurt Dışı Satışlar

2020 yılında 100 olan endeks 2021 yılında artış kaydederek 155’e, 2022 yılında ise 174 seviyesine ulaşmıştır. 2023 yılında bir miktar azalarak 143 seviyesine gerileyen endeksin, 2024 yılının dönemsel verisinde tekrar artış kaydettiği görülmektedir.

Yurt Dışı Satışlar

2020

2021

2022

2023

2023(1-9)

2024(1-9)

Endeks

100

155

174

143

100

142

Kapasite ve Kapasite Kullanım Oranı

Kapasite

2020

2021

2022

2023

2023(1-9)

2024(1-9)

Kapasite (Endeks)

100

112

130

122

100

107

KKO (%) (Endeks)

100

116

112

101

100

104

Yerli üreticilerin soruşturma konusu ürüne ilişkin üretim kapasitesi endeksi 2020 yılında 100 iken izleyen iki yıl içerisinde artış kaydetmiş ve 2022 yılında 130 seviyesinde gerçekleşmiştir. 2023 yılında azalarak 122’ye gerileyen endeks, 2024 yılının dönemsel verisinde bir önceki yıla göre artış kaydetmiştir. Üreticilerin mevcut kapasitelerinde meydana gelen azalışların soğuk tamir zamanı gelen hatların devre dışı kalmasından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, 2021 yılındaki artan kapasite miktarına ilaveten, üretim artışına bağlı olarak kapasite kullanım oranı (KKO) 116’ya ulaşmış, izleyen dönemlerde ise azalış seyri izleyerek 2023 yılında 101’e gerilemiştir. KKO, 2024 yılının dönemsel verilerinde de bir miktar artış kaydettiği görülmektedir.

İstihdam

2020

2021

2022

2023

2023(1-9)

2024(1-9)

Endeks

100

110

105

100

Yerli üreticilerin soruşturma konusu ürünün üretiminde istihdam ettiği doğrudan işçi sayısı, soruşturma dönemi boyunca dalgalı seyir izlemiştir.

Verimlilik

2020

2021

2022

2023

2023(1-9)

2024(1-9)

Endeks

100

136

133

117

100

119

İşçi başına bir yılda üretilen düz cam miktarını gösteren ve 2020 yılında 100 olarak alınan verimlilik endeksi, 2021 yılında artarak 136’ya ulaşmıştır. 2023 yılında ise bir miktar gerileyen endeks 117 olarak gerçekleşmiştir.

Dönem Sonu Stoklar

Stoklar

2020

2021

2022

2023

2023(1-9)

2024(1-9)

Endeks

100

113

225

272

100

122

Soruşturma konusu dönemde yerli üreticilerin dönem sonu stokları sürekli artış kaydetmiştir.

Kârlılık

2020

2021

2022

2023

2023(1-9)

2024(1-9)

Endeks

100

218

137

117

100

Yerli üreticilerin 2020 yılında 100 olan endeks seviyesi, 2021 yılında %118 artış kaydederek 218’e ulaşmıştır. İzleyen yıllarda ise düşüş göstermiş ve 2023 yılında 117’ye gerilemiştir. 2024 yılının dönemsel verilerinde karlılık oranı endeksinin 53’e kadar gerilemesi dikkat çekmektedir.

Ekonomik Göstergelerin Değerlendirilmesi

Soruşturma konusu ürünün yerli üretimine ilişkin temel ekonomik göstergeler Ek-2’de yer almaktadır. Bu verilere göre soruşturma konusu dönemde iç piyasada 2021 yılından sonra daralma olduğu görülmüş, genel ithalatın piyasa payı, dalgalı bir seyir izlerken, İran’dan yapılan ithalatın piyasa payı 2021 yılında önemli artış kaydetmiştir. 2023 yılında ise genel ithalatın piyasa payı artış kaydederken, İran’ın piyasa payında azalma olmuştur.

Yerli üretim 2021 ve 2022 yıllarında artış kaydetmiş ve 2022 yılında X seviyesine ulaşmıştır. 2023 yılında ise düz cam üretim miktarı gerileyerek X seviyesinde gerçekleşmiştir.

2020-2022 döneminde yerli üreticilerin yurt içi satışlarında %19 oranında artış gerçekleşmiştir. 2023 yılında ise, tüketim ve üretim miktarındaki azalış seyrine uygun olarak yerli üreticilerin yurt içi satışları da azalmıştır. Ancak bu dönemde genel düz cam ithalatının artış kaydettiği ve genel ithalatın piyasa payının yükseldiği görülmektedir. Yurt dışı satışlar ise, üreticilerin üretim ve yurt içi satışlarına paralel seyir izleyerek, 2023 yılına kadar artmış, 2023 yılında ise azalmıştır. Yerli üreticilerin stok miktarı ise soruşturma konusu dönem boyunca artmıştır.

Yerli üreticilerin 2020 yılında mevcut üretim kapasitesinin X olarak gerçekleştiği görülmektedir. Bu miktar, yerli üreticilerden birinin soğuk tamir zamanı gelen hatlarının bir süreliğine devre dışı kalmasından kaynaklandığı anlaşılmıştır. Ancak bu nedenle azalan üretim kapasitesinin, 2020 yılında bir yerli üreticinin açılan ilave bir hattı ve 2021 yılı içerisinde soğuk tamiri tamamlanan hatlarla birlikte 2021 yılında X üzerine çıktığı, soğuk tamire alınmış olan hatlardan 2021 yılı Nisan ayında devreye alınan X kapasiteli hat ve 2021 yılının Aralık ayında devreye alınan X kapasiteli diğer hat ile birlikte yerli üreticilerin yıllık üretim kapasitesi 2022 yılında X ulaşmıştır.

DÜNYA PİYASASININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Düz cam piyasasının incelenmesinden tüketim tercihini belirleyen esas faktörün ürünün fiyatı olduğu anlaşılmaktadır. Önceki bölümlerde de ele alındığı üzere, İran menşeli düz camların ithal birim fiyatları ülkemizin ve diğer ülkelerin fiyatlarının altında seyretmektedir. Bu durum, İran üreticilerinin enerji ve hammadde kaynakları nedeniyle önemli maliyet avantajına sahip olmalarından ve düşük üretim maliyeti avantajı ile ihraç pazarlarında rekabetçi fiyat düzeyleri ile faaliyet göstermelerinden kaynaklandığı değerlendirilmektedir. Ayrıca, İran’da kurulu fabrikaların Türkiye sınırına yakın lokasyonda bulunmasının sağladığı lojistik avantaj da taşıma maliyetlerini düşürmektedir.

İran’ın 10 adet düz cam fabrikası yıllık 1,5 milyon tonluk üretim kapasitesine sahiptir ve fiili yıllık üretim miktarı 980 bin tondur. 400 bin ton olan yıllık ihracat 100 milyon dolar tutarındadır ve en çok Irak, Afganistan, Türkiye ve Hindistan’a yapılmaktadır. Düz cam üretiminde en önemli ostanlar Kazvin, Yezd ve Merkezi’dir (İran Sanayi, Madencilik ve Ticaret Bakanlığı, 2016).

İran’da float cam üretim kapasitesi 2003 öncesi dönemde toplam 4 üretim hattı ile 420 bin ton düzeyinde iken, günümüze kadar yapılan yatırımlarla hat sayısı 10’a, yükselmiştir. İran, Ortadoğu pazarında Türkiye’den sonra ikinci büyük düz cam pazarı konumundadır. Ülkede kurulu kapasite ile iç pazar talebi karşılaştırıldığında mevcut durumda olduğu gibi önümüzdeki dönemde de sürecek arz fazlası mevcuttur. Buna rağmen, mevcut kurulu kapasiteye ilave olarak ülkenin en büyük düz cam üreticisi Kaveh Glass Group resmi web sitesinde yer alan haberlere göre, yerli ve yurt dışı pazarlarda talep artışına bağlı olarak, Sachi Urmia Float fabrikasının Urmia şehrinde 46 hektarlık bir arazi üzerine inşa edildiği ve bu fabrikanın üretim kapasitesinin günde 950 ton olacağı duyurulmaktadır.

Bu durumda, ülkedeki kapasite fazlasının önümüzdeki dönemde de sürmesi ve buna bağlı olarak üreticilerin, fazla kapasitelerini ihraç pazarlarına yönlendirmeye devam etmeleri beklenmektedir.

International Trade Center (ITC)’dan elde edilen istatistikler ışığında, 70.04 ve 70.05 GTP kapsamında, düz cam ihracatçısı ülkelerin ilk 15’inden gerçekleşen ihracat verileri aşağıda yer alan tabloda gösterilmektedir.

Bu tabloda yer alan verilere göre, soruşturma konusu ürünün küresel ihracatında 2023 yılındaki miktar sıralamasına göre ilk 3 sırada Çin, Almanya ve İran gelmektedir. İran, küresel düz cam ihracatında 3 üncü sıradadır.

İhracatçı

Miktar (Ton)

Değer (Bin $)

2020

2021

2022

2023

2020

2021

2022

2023

Çin

1.208.506

944.031

1.318.215

1.389.053

673.996

1.022.874

2.158.034

1.077.019

Almanya

948.064

1.112.861

1.078.967

899.116

594.844

756.141

859.166

825.510

İran

457.856

693.135

576.284

447.616

77.637

98.318

107.070

89.604

Endonezya

427.007

394.586

364.581

407.596

149.000

156.001

164.062

179.674

Belçika

36.299

471.055

422.857

406.219

236.556

313.638

314.795

356.342

Fransa

591.839

572.049

455.645

323.493

239.238

285.021

290.868

242.492

Çek Cumhuriyeti

249.276

258.406

320.064

299.378

96.887

125.607

221.549

226.491

Tayland

274.640

292.748

295.959

279.902

130.755

158.797

172.836

149.022

Türkiye

164.601

262.352

302.298

265.512

47.457

84.379

131.402

104.260

BAE

159.902

198.406

144.977

141.659

67.205

114.844

105.716

102.367

Mısır

6.161

8.910

129.958

134.687

29.593

55.047

89.958

92.828

Belarus

287.371

273.083

112.861

108.938

60.368

96.429

51.192

47.276

Malezya

92.934

88.625

103.270

108.393

277.293

446.391

525.060

440.776

Vietnam

52.893

13.122

82.916

90.532

36.591

104.492

70.369

82.556

Kırgızistan

113.033

218.339

110.471

80.594

27.592

87.773

40.178

20.822

Lüksemburg

139.289

139.573

86.186

76.424

74.290

76.418

47.636

43.346

Japonya

177.270

197.896

177.223

172.230

698.856

821.467

600.014

530.059

Diğer

2.702.564

5.406.738

1.455.401

1.305.038

3.982.253

4.271.486

1.341.542

2.752.635

Dünya

8.089.505

11.545.915

7.538.133

6.936.380

7.500.411

9.075.123

7.291.447

7.363.079

Diğer taraftan, söz konusu ülkelerin dünya ihraç fiyatları benzer şekilde ilk 17’de yer alan ihracatçılar için incelendiğinde, en büyük ihracatçı olan Çin’in ihraç birim fiyatlarının 2020 yılında ortalama birim fiyatların altında olmakla birlikte, 2021 ve 2022 yıllarında yükselişe geçtiği ve ortalama fiyatlardan yüksek olduğu görülmektedir. 2023 yılında ise tekrar düşüş kaydetmesi dikkat çekmektedir.

Dünya ihracatında 3 üncü sırada yer alan İran’ın fiyatlarının soruşturma dönemi boyunca en düşük seviyelerde seyrettiği, en yüksek fiyatlı ülkelerin ise Malezya ve Japonya olduğu görülmektedir.

İhracatçılar

Birim fiyat

2020

2021

2022

2023

Çin

558

1.084

1.637

775

Almanya

627

679

796

918

İran

170

142

186

200

Endonezya

349

395

450

441

Belçika

6.517

666

744

877

Fransa

404

498

638

750

Çek Cumhuriyeti

389

486

692

757

Tayland

476

542

584

532

Türkiye

288

322

435

393

BAE

420

579

729

723

Mısır

4.803

6.178

692

689

Belarus

210

353

454

434

Malezya

2.984

5.037

5.084

4.066

Vietnam

692

7.963

849

912

Kırgızistan

244

402

364

258

Lüksemburg

533

548

553

567

Japonya

3.942

4.151

3.386

3.078

Diğer

1.474

790

922

2.109

Dünya

927

786

967

1.062

Diğer taraftan, İran’ın tüm dünyaya gerçekleştirdiği düz cam ihracatı da ilk 10 ülke itibariyle aşağıda yer alan tabloda ele alınmıştır.

Miktar (Ton)

Değer (Bin $)

İthalatçılar

2020

2021

2022

2023

2020

2021

2022

2023

Irak

141.130

147.993

149.870

157.350

23.929

20.678

25.029

31.201

Türkiye

44.480

162.268

123.011

53.995

7.165

21.927

24.833

11.345

Afganistan

79.181

62.417

49.160

53.737

13.927

9.472

8.696

10.424

BAE

18.151

29.812

35.175

31.964

2.923

4.070

6.257

5.708

Gürcistan

7.926

28.720

24.103

19.987

1.293

3.653

3.826

3.862

Ermenistan

15.874

18.125

17.512

19.625

2.546

2.302

2.934

3.963

Azerbaycan

54.495

39.321

24.575

19.032

8.903

5.405

4.414

4.367

Kuveyt

1.547

10.472

13.423

16.194

280

1.478

2.955

3.131

Umman

10.741

11.354

11.563

14.119

1.817

1.838

2.262

2.638

Katar

13.987

20.069

19.352

10.235

2.174

2.759

3.474

1.759

Diğer

70.344

162.584

108.540

51.378

12.680

24.736

22.390

11.206

Dünya

457.856

693.135

576.284

447.616

77.637

98.318

107.070

89.604

Düz cam ticaretinde İran’ın ihracat yaptığı ülkeler içinde, 2021 yılında Türkiye birinci, 2022 ve 2023 yıllarında ise ikinci sıradadır. Türkiye’nin İran’ın söz konusu GTP’ler çerçevesinde gerçekleştirdiği ihracatta payı 2020, 2021, 2022, 2023 sırasıyla %10, %23, %21 ve %12 şeklinde gerçekleşmiştir.

YERLİ ÜRETİCİLERİN REKABET KOŞULLARINA UYUMU

Bu bölümde, mevcut korunma önleminin yürürlüğe girmesi sonrasında yerli üreticilerin sektördeki rekabet koşullarına uyum sağlamak üzere yürüttüğü faaliyetler ele alınmakta ve yerli sanayi dalının -gelecekte önlemin yürürlükte olmayacağı koşullara- intibak etmekte olduğunu gösteren deliller ortaya konulmaktadır.

Ülkemizde düz cam alanında üretim yaparak inşaat, mobilya, enerji ve beyaz eşya sektörlerine girdi sağlayan iki yerli üretici bulunmaktadır. 2015 yılında korunma önleminin yürürlüğe girmesi ile birlikte her iki yerli üretici de üretimlerini, yurt içi satışlarını ve kapasitelerini arttırmışlardır.

Üreticilerden X firması, küresel çapta otomotiv camlarındaki artan ihtiyacı karşılamak üzere X ton/yıl üretim kapasiteli yeni otocam float hattı 2023 Ekim ayında devreye almıştır. Türkiye için bir float hattı büyüklüğüne ulaşmış otomotiv camı ihtiyacının artarak devam ettiği, küresel çapta artan rekabet sonucunda, otomotiv ham cam talebinin karşılanması ve operasyonel verimlilik artışı hedeflendiği ifade edilmektedir.

Kapasite ve verimlilik artışlarıyla desteklenen bu yatırım ile Firmanın mevcut durumda otocam üretimi yapan float hatları da kapasiteleri ve verimlilikleri artırılarak tamamen mimari cam üretimine yönlendirilebileceği ve Firmanın otocam üretim tesislerinde ince ve çok ince kalınlıktaki renksiz ve çeşitli renklerdeki ham cam ihtiyacının tamamına yakını yeni float hattından karşılanabileceği belirtilmektedir.

Diğer taraftan, yerli üreticilerden birinin global ölçekte en yüksek kapasiteye sahip 5 düz cam yatırımından biri olan float hattının yapımına devam edilmektedir. Bu hattın 2026 da devreye alınması öngörülmektedir. Diğer float hattının ise soğuk tamir ve kapasite artışı çalışmaları devam etmektedir. Bu iki yatırımın da tamamlanmasıyla birlikte Türkiye’deki toplam float üretim kapasitesi %30 oranında artarak X ton hacme ulaşacağının beklendiği açıklanmaktadır.

Ayrıca, düz cam sektöründe artan kaplamalı cam ihtiyacını karşılamak üzere, 2026 yılında faaliyete geçmesi planlanan kaplamalı cam yatırımları kapsamında X’ te yıllık X metrekare, X yerinde yıllık X metrekare, X yerinde ise yıllık X metrekare kapasiteli kaplamalı cam hattı yatırımları gerçekleştirileceği beyan edilmektedir. Bu yatırımlarla Firmanın cam kaplama hatlarının sayısı dünya genelinde X sayısına ulaşacaktır. Şu an 4 farklı hatta ortalama ürün karışımı ile toplam X metrekare olan kaplamalı cam kapasitesinin de yaklaşık iki kat büyüterek X metrekareye çıkartmayı hedeflendiği açıklanmaktadır.

Türkiye’deki iki ana cam üreticisinden diğeri olan X Firması, Korunma önleminin yürürlükte olduğu süreçte, yeni yatırımlar için hazırlıklar yapılmış ve 2024’te ise düşük demirli solar cam üretim hattını devreye alarak, güneş paneli teknolojisinde ülkeye katma değer sağlamaya devam etmektedir.

Diğer taraftan, soruşturma konusu dönem içerisinde, Firmanın X tesisinde 2 float ve 1 solar cam üretim hattı kurulumu planlanmış ve 2022 yılında ÇED olumlu kararı alınmasını müteakip inşaat çalışmaları başlamış ve büyük ölçüde tamamlanmıştır. Anılan tesisinin inşaat ve makine parkur kurulum çalışmalarının hızla devam ettiği ifade edilmektedir.

Ayrıca, Firma ilerleyen yıllarda X tesisinde 2 float ve 1 solar cam üretim hattı kurulmasının hedeflendiği belirtilmekte ve buna ilişkin çalışmaların devam ettiği, böylelikle Firmalarının toplamda 6 float ve 3 solar cam üretim hattıyla birlikte ülkemize katma değer sağlamaya devam edeceği belirtilmektedir.

Sonuç olarak, korunma önleminin yürürlüğe girmesi sonrasında yerli üreticilerin kapasite artışına gittiği, üretiminin ve satışların arttırıldığı ve önemli yatırımların hayata geçirildiği ve halen devam eden ve yeni başlayacak olan yatırımların bulunduğu somut sayısal verilerle ortaya konulmaktadır. Bu çerçevede, yerli sanayi dalının intibak etmekte olduğuna dair delillerin mevcudiyeti tespit edilmiştir.

KORUNMA ÖNLEMİNİN GEREKLİ OLMAYA DEVAM EDİP ETMEDİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Bu bölümde mevcut korunma önleminin ciddi zararı önlemek veya gidermek için gerekli olmaya devam edip etmediğinin tespitine yönelik değerlendirmeler yer almaktadır.

Soruşturma konusu ürünün genel ithalatı, 2020 yılında, Covid-19 salgınının küresel etkilerinin iç piyasaya da yansımaları sonucunda arz ve talep dengesinde bir miktar dengesizliklere neden olmuştur. Özellikle bu dönemin ilk yarısında, düz cam tüketimi, çevre ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de azalmıştır. Ürünün genel ithalatı, 2021 ve 2023 yıllarında miktar ve değer bakımından artış kaydetmiştir. 2024 yılının dönemsel verilerinde ise, düz cam ithalatının azaldığı, ortalama birim fiyatın ise yükseldiği görülmektedir.

İran menşeli ürünün ithalatı ise, 2021 yılında bir önceki yıla oranla yaklaşık 6 kat artarak önemli artış göstermiştir. 2021 ve 2022 yıllarında ülkemize düşük birim fiyat ile tedarik sağlayan İran’ın, ithalat yaptığımız tüm ülkeler içerisindeki payı %32 ve %18 oranlarıyla en fazla ithalatın yapıldığı ülke konumuna gelmiştir. 2023 yılında bir miktar azalarak 5 inci sıraya gerilemiş olsa dahi, ithalat düşük birim fiyat ile seyretmeye devam etmiştir.

İran’dan ortalama ithal birim fiyatı gerek genel ortalama birim fiyatlarının gerekse yerli üreticilerin yurt içi satış fiyatlarının oldukça altında kalmaktadır. Mevcut en güncel görünümü veren 2024 yılının dönemsel verilerinde, korunma önlemine rağmen, İran menşeli ithal ürünlerin, maliyet ve diğer avantajlar sayesinde elde ettiği fiyat rekabeti üstünlüğünün ülkemiz piyasasında düz cam tüketiminde önemli yer tuttuğu tespit edilmiştir.

İran menşeli düz cam, iç piyasasındaki artan kapasite ve arz fazlası gibi nedenlerle konum olarak en yakındaki ülke olan ülkemize yönelmeye devam etmekte, bu durum, önlem süresinin uzatılmaması halinde, önleme rağmen dönem dönem yükselen İran menşeli ürünlerin ithalatının yükselme hızının daha da artma olasılığına işaret etmektedir.

Yerli üretim göstergelerinde ise, yerli üreticilerin üretim yurt içi ve yurt dışı satış miktarının, 2021 yılında önemli artış kaydettiği görülmüştür. 2021 ve 2022 yılları içerisinde yerli üreticilerden X’ın soğuk tamiri tamamlanan hatlarının ve yeni hattının devreye alınması ile yerli üreticilerin toplam kapasitesinin X tonun üzerinde gerçekleştiği görülmektedir. Bu itibarla, yerli üreticilerin soruşturma döneminde toplam X ila X ton seviyesinde seyreden yurt içi talebi karşılama kabiliyetine sahip olduğu görülmektedir.

Ayrıca, International Trade Center (ITC) verilerine göre, soruşturma konusu üründe, İran’ın Türkiye’ye gerçekleştirdiği ihracatın toplam ihracatı içerisindeki payının 2020, 2021, 2022 ve 2023 yıllarında sırasıyla %10, %23, %21 ve %12 şeklinde paya sahip olduğu görülmektedir.

Diğer yandan, korunma önleminin yerli sanayi dalı açısından etkilerinin ekonomik göstergelerdeki kârlılığa belirli ölçülerde yansıdığı görülmüş ve yerli üreticiler rekabetçi pazara uyum sağlamak amacıyla çeşitli çalışmalara başlamış ve yatırım planları yapmış, bunların bir kısmını ise hayata geçirmişlerdir. Bu bakımdan, korunma önleminin süresinin uzatılmaması halinde yerli üreticiler tarafından sürdürülmekte olan yüksek maliyetli kapasite artışının ve ileri teknolojiyle üretim sağlayan yeni hat yatırımlarının sekteye uğraması söz konusu olup, sürdürülen projeler yoluyla, düz camın farklı model ve konseptlerde ürün arzını arttırarak inşaat, mobilya, otomotiv, beyaz eşya sektörlerinin taleplerine cevap verebilme stratejisi zarar görecektir.

Sonuç olarak, İran menşeli düz cam ithalat miktarının soruşturma dönemi içerisinde özellikle belli yıllarda yüksek oranlı artış göstermesi ve daha ucuz ithal ürünlerin piyasaya girmesi, yerli üreticilerin giriştiği yatırımların sonuç vermesi için zamana ihtiyaç olması nedenleriyle, mevcut korunma önleminin ciddi zararı önlemek veya gidermek için gerekli olmaya devam ettiği tespit edilmiştir.

SONUÇ

Soruşturma dönemi içerisinde, özellikle 2021 yılında önemli artış kaydeden düz cam ithalatı, izleyen yılda azalsa da 2023 yılında tekrar artış kaydetmiştir. 2024 yılı sonrası getirilen yasal düzenleme ile %5 oranında ilave gümrük vergisinin yürürlüğe girmesi ile belirtilen yılın ilk 9 aylık döneminde bir önceki döneme göre düşen ithalat miktarının halen önemli paya sahip olması dikkat çekmektedir.

Öte yandan, önlemin kalkması halinde İran menşeli ürünlerin, bu ülkenin iç piyasasındaki artan kapasite ve arz fazlası gibi nedenlerle konum olarak en yakındaki ülke olan ülkemize yönelmeye devam edeceği düşünülmektedir.

İran menşeli ürünlerin gerek tüm ülkelerden gerçekleşen ortalama ithal birim fiyatlarının gerekse yurt içi satış fiyatlarının oldukça altında kalması neticesinde ortaya çıkan fiyat rekabeti üstünlüğü yerli üretimi tehdit eden önemli bir faktördür.

Ayrıca, dünya ihracatında 3 üncü sırada yer alan İran’ın, Türkiye’ye gerçekleştirdiği ihracatın toplam ihracatı içerisindeki payı 2021 ve 2022 yıllarında %23 ve %21 olarak gerçekleşmiştir. Diğer taraftan, İran’dan ülkemize yapılan ihracatın birim fiyatları, diğer ülke ihraç birim fiyatlarının altında kalmaktadır.

Bu bağlamda, 2015 yılından beri uygulanmakta olan korunma önleminin de etkisiyle meydana gelen olumlu gelişmelerin ve yerli üreticilerin yatırım çalışmalarının devamı bakımından mevcut önlemin süresinin uzatılması önem kazanmaktadır.

Soruşturma dönemi içerisinde, 2021 yılında İran ithalat miktarının önemli ölçüde yükselişe geçmesi, ortalama ithal birim fiyatlarının düşük seyretmesi, yerli üreticilerin ileri teknoloji üretim ve kapasite artışına yönelik giriştiği yatırımların tamamlanması için zamana ihtiyaç olması nedenleriyle, mevcut korunma önleminin ciddi zararı önlemek veya gidermek için gerekli olmaya devam ettiği tespit edilmiştir.

Sonuç itibariyle, soruşturma konusu ürünün İran menşeli olanlarının ithalatında uygulanmakta olan korunma önleminin süresinin uzatılması için gerekli şartların oluştuğu değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, İran menşeli düz cam ithalatında uygulanmakta olan korunma önleminin süresinin 3 yıl daha uzatılması ve mevcut korunma önleminin dönemler itibarıyla liberalize edilerek aşağıdaki tabloda belirtilen şekilde uygulanmasının yerinde olacağı değerlendirilmektedir.

GTİP

ÜRÜNÜN TANIMI

EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK

1. Dönem

(12/12/2024 -11/12/2025)

2.Dönem

(12/12/2025 - 11/12/2026)

3.Dönem

(12/12/2026 -11/12/2027)

70.04

Çekme ve üfleme cam (plakahalinde), absorblayıcı (emici) veya yansıtıcı ya da yansıtıcı olmayan bir tabakası olsun olmasın, fakat başka şekilde işlenmemiş):

36 ABD Doları/Ton

35 ABD Doları/Ton

34 ABD Doları/Ton

70.05

70.06

donatılmamış olanlar:

GENEL İTHALAT TABLOSU

70.04, 70.05, 70.06

Ton (Net)

Dolar Değeri

2020

2021

2022

2023

2023-9

2024-9

2020

2021

2022

2023

2023-9

2024-9

Çin

35.670

21.954

47.730

163.253

143.073

24.527

19.775.207

21.782.251

43.934.853

94.052.257

79.201.988

32.233.018

Rusya Fed.

46.005

31.084

51.077

50.060

39.526

27.697

15.691.415

15.732.078

27.240.671

22.211.397

17.711.934

11.241.129

Bulgaristan

67.966

76.485

37.079

42.007

35.301

8.931

23.688.453

24.396.084

16.565.439

19.815.735

16.421.501

4.873.182

Pakistan

738

245

8.877

22.941

17.787

207

194.627

103.074

3.654.162

6.865.000

5.527.981

70.699

Belçika

23.708

35.163

30.143

22.751

16.925

24.083

16.764.633

24.659.997

27.142.399

19.959.622

15.943.665

16.897.967

İran

21.355

125.093

62.219

21.672

19.219

7.268

5.080.768

45.747.718

29.024.421

8.221.560

7.415.986

2.332.827

Mısır

13.432

5.971

1.507

19.943

14.525

10.637

3.865.801

3.176.031

1.213.407

7.203.902

5.627.739

3.230.606

Azerbaycan

8.594

10.482

19.565

11.117

37.888

2.859.538

4.630.659

6.352.549

3.774.441

11.884.807

Almanya

11.725

17.194

17.739

11.226

8.413

7.745

25.347.728

34.587.257

35.940.796

32.612.269

25.783.586

15.148.777

Polonya

2.725

3.542

5.741

6.721

4.922

3.094

2.519.212

3.281.480

6.745.432

8.897.406

6.632.770

3.696.856

ABD

6.878

18.172

21.962

6.173

5.740

1.311

4.627.109

10.137.774

13.655.393

4.671.099

4.177.099

1.332.812

Malezya

101

5.318

4.445

9.368

35.347

154

1.891.750

1.584.529

8.412.838

S.Arabistan

29.453

113

4.812

3.806

269

7.044.734

26.475

51.136

1.897.505

1.567.685

94.387

Diğer

44.653

42.125

43.252

22.322

15.458

28.791

30.971.879

34.489.153

44.742.758

25.218.599

19.241.837

22.397.021

G.Toplam

304.409

385.733

337.858

418.763

340.255

191.814

155.606.913

220.979.064

254.541.526

259.870.650

210.612.741

133.846.926

EK-2: TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER

Gösterge

Birim

2020

2021

2022

2023

2023(1-9)

2024(1-9)

Tüketim

Endeks

100

120

117

111

100

İthalat

Ton

304.409

385.733

337.858

418.763

340.255

191.814

İran menşeli ithalat

Ton

21.355

125.093

62.219

21.672

19.219

7.268

İthalat piyasa payı

Endeks

100

120

117

111

100

İran piyasa payı

Endeks

100

489

249

100

Üretim

Endeks

100

130

145

124

100

111

Yurt içi satışlar

Endeks

100

118

119

103

100

111

Yurt dışı satışlar

Endeks

100

155

174

143

100

142

Kapasite

Endeks

100

112

130

122

100

107

KKO

Endeks

100

116

112

101

100

104

İstihdam

Endeks

100

110

105

100

Verimlilik

Endeks

100

136

133

117

100

119

Stoklar

Endeks

100

113

225

272

100

122

Kârlılık

Endeks

100

218

137

117

100