10. Hukuk Dairesi 2026/1235 E. , 2026/6220 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2022/47 E., 2024/144 K.
İlk Derece Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı dava dilekçesinde özetle; davacının 1.10.1977- 30.04.1982 tarihleri arasında ... işveren ... ait iş yerinde; 01.04.1983-01.04.1989 tarihleri arasında da diğer davalı ... .... Şti. isimli iş yerinde kesintisiz olarak yer altı maden işlerinde çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı iş yerinde çalışmaların mevsimlik yapıldığını, davacı ve diğer çalışanların ücretlerini ton başı aldıklarını, davacının çalıştığı günlerin ...'ya eksiksiz bildirildiğini beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin dolduğunu, araştırmanın re'sen detaylı şekilde yapılması gerektiğini beyanla resmi kayıtlarla doğrulanmayan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 21.07.2015 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
İlk Derece Mahkemesinin 21.07.2015 tarihli kararının süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, "... Mahkemece talep edilen döneme ilişkin davalı iş yerlerinin dönem bordroları dosya arasına alınmasına rağmen bordro tanıkları dinlenilmeden, dinlenen tanıkların uyuşmazlık konusu dönemde çalışıp çalışmadığı belirlenmeden sonuca gidilmesi ayrıca davalılardan ...’ın iş yerinden kısmi bildirim bulunduğu ve bu durumda hak düşürücü süreye uğramayacağı göz önünde bulundurulmadan karar verilmiş olması hatalıdır.
Yapılacak iş; öncelikle davalı her iki iş yeri için talep edilen döneme ilişkin bordrolarda aralıksız çalışması bulunan bordro tanıklarının beyanlarına başvurmak varsa çalışmaları tanık ifadeleri ile somutlaştırarak tüm deliller ile birlikte değerlendirerek sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir..." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kısmen kabulüne kararı verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili; eksik inceleme ile karar verildiğini, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini gerektiğini beyan etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanun'un 79. maddesi gereği bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtayın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilmeyen sigortalılar, çalışmalarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde Mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse bu çalışmaların Kurumca dikkate alınacağı belirtilmiştir. Bu koşul oluşmuşsa iş yerinin gerçekten var olup olmadığı, kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli, daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır. Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu, niteliği, başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde iş yerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları ya da komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir. Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.09.19 99... /21-510-527, 30.6.19 99... /21-549-555- 3.11.20 04... /21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacı adına davalı iş yerlerinden uyuşmazlık dönemlerinde kısmi bildirim yapıldığı ve iş yerlerinin talep edilen döneme dair dönem bordrolarının dosya arasına alındığı ve dinlenilen tanıkların talep edilen döneme dair bordro tanığı sıfatının bulunduğu ancak tam gün bildirimlerinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Mahkemece dinlenen tanıklar, beyanlarında çalışmalarının sezonluk olduğunu belirtmeleri ve dinlenen tanıkların çalıştıkları dönemde bildirimlerinin tam gün olmadığı anlaşıldığından davacının talep dönemlerini kapsar şekilde tam gün bildirimi olan bordro tanıkları tespit edilmeli ve dinlenilmelidir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
05.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.