10. Hukuk Dairesi 2026/1904 E. , 2026/4080 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/2486 E., 2025/3249 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 25. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/56 E., 2024/235 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının ... Sicil numaralı .. .. ./. ../ .. adresindeki ...’e ait iş yerinde 506 sayılı Kanun kapsamında 05.08.1992 tarihinde bir gün çalıştığını, söz konusu iş yeri inşaat şantiyesi olduğunu ve orada inşaat işçisi olarak çalıştığını, işveren tarafından aylık sigorta prim bildirgesi ve dönem bordrosu verilmemiş olduğunu veya bildirge ve bordrolarının dahil edilmemesi, Kurum tarafından da çalışmasına ilişkin bildirge ve bordro istenmemesi sonucu, davacı müvekkilinin sigortalılık başlangıcı 05.08.1992 olarak kabul edilmemekte ve bu uygulama davacı müvekkili nezdinde önemli hak kaybına neden olduğunu belirterek, müvekkili davacının davalı ...'e ait iş yerinde 05.08.1992 tarihinde hizmet akdine dayalı, günün asgari ücretiyle 1 (bir) gün çalıştığının ve sigortalılık başlangıcının 05.08.1992 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, Kurumca tesis edilen işlemde yasaya aykırılık olmadığını, yetki, derdesttik, husumet, hak düşürücü süre itirazlarında bulunduklarını belirterek, davanın reddini istemiştir.
Davalı ... davaya cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının, davalıya ait ... sicil numaralı iş yerinde 05.08.1992 tarihinde hizmet akdine dayalı olarak asgari prime esas kazançla çalıştığının tespitine, davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 05.08.1992 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde, davanın reddi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, (1) gün sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.
1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 6., 9., 79., 108. madde hükümleridir.
Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanunun belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-4 48... /21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının iş yerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.
Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği iş yerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir tereddüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada,mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.
2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, dava dışı ... unvanlı işverenin 7"525 10 parsel" adresindeki ... sicil no.lu iş yerinden davacı adına 05.08.1992 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, bina inşaatı mahiyetli iş yerinin 15.02.1991-31.08.1992 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu ve iş yerinden dava konusu 1992 yılında hiç döneminde bordro verilmediğinin bildirildiği, 1991/1-3. dönem bordrolarının dosyaya bildirildiği, işe giriş bildirgesi üzerindeki imza incelemesinde davacının el ürünü olduğunun tespit edildiği, Mahkemece komşu işyeri araştırmasının inşaat konulu iş yeri parselinin bulunduğu ya da iş yeri tescil bilgilerindeki iş yeri adresi yerine işe giriş bildirgesinde irtibat adresi olduğu belirtilen ... sok.No:./.. .. adresinden emniyet, ... ve vergi dairesi aracılığıyla yapıldığı, böylelikle usulüne uygun bir komşu iş yeri araştırmasının yapılmadığı, inşaata ilişkin inşaat ve yapı kullanım izin belgeleri araştırılarak dava konusu dönemde faal bir inşaat iş yeri olup olmadığının da belirlenmediği, dinlenen iki davacı tanığından davacı ile birlikte çalıştığını beyan eden ...'in de iş yerinden verilmiş bir işe giriş bildirgesi olup olmadığının araştırılmayarak beyanının denetlenmediği böylelikle Mahkemece eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.
3.Buna göre, Mahkemece, davacının da beyanı alınmak suretiyle davacının iş yerinde ne iş yaptığı, kimlerle çalıştığı, ustabaşı vs. kim olduğu sorularak anılan kişilerin de sigortalılık ve iş yerinden verilmiş işe giriş bildirgeleri getirtilerek beyanlarına başvurulmalı, dava konusu inşaatın açık adresi belirlenerek bu inşaatın ruhsatı ve yapı kullanım izni bilgileri, ..., elektrik abonelik bilgileri ilgili Belediye Başkanlığından sorularak araştırılarak dava konusu tarihte faal olup olmadığı belirlenmeli, belirlenecek iş yerinin dava konusu dönemde iş yerine komşu iş yeri ve kayda geçmiş çalışanlarının, emniyet, vergi dairesi, ... ve belediye aracılığıyla yapılacak araştırmayla yöntemince saptanarak, sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle re’sen bilgi ve görgülerine başvurulmalı, komşu iş yeri ve çalışanlarının tespit edilememesi halinde davacının birlikte çalıştığını beyan edeceği kişiler ve davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler tespit edilerek sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, bu kapsamda davacı tanığı olarak dinlenen ...'in de iş yerinden verilmiş bir işe giriş bildirgesi olup olmadığı Kurumdan sorulmak suretiyle beyanı denetlenmeli, böylelikle, toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının iş yerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
08.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.