İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2023/35)
Amaç ve kapsam
MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, 25/1/2023 tarihli ve 32084 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/4) ile Bulgaristan Cumhuriyeti, Fransa Cumhuriyeti ve Kuzey Makedonya Cumhuriyeti menşeli/çıkışlı 5903.20 gümrük tarife pozisyonu altında kayıtlı “mensucat, poliüretanla emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş-deri taklidi/diğerleri” tanımlı eşya ithalatına yönelik olarak başlatılan ve Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturmanın tamamlanması neticesinde alınan kararın yürürlüğe konulmasıdır.
Dayanak
MADDE 2- (1) Bu Tebliğ, 14/6/1989 tarihli ve 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun, 20/10/1999 tarihli ve 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar ve 30/10/1999 tarihli ve 23861 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3- (1) Bu Tebliğde geçen;
a) Bulgaristan: Bulgaristan Cumhuriyeti’ni,
b) ÇHC: Çin Halk Cumhuriyeti’ni,
c) Fransa: Fransa Cumhuriyeti’ni,
ç) GTİP: Gümrük tarife istatistik pozisyonunu,
d) Kurul: İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunu,
e) Kuzey Makedonya: Kuzey Makedonya Cumhuriyeti’ni,
f) TGTC: İstatistik Pozisyonlarına Bölünmüş Türk Gümrük Tarife Cetvelini,
ifade eder.
Yürürlükteki dampinge karşı önlem
MADDE 4- (1) 8/4/2023 tarihli ve 32157 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/14) çerçevesinde ÇHC menşeli 5903.20.10.10.00 ve 5903.20.10.90.00 GTİP altında kayıtlı eşya ithalatında 1 ABD doları/kg, 5903.20.90.10.00 ve 5903.20.90.90.00 GTİP altında kayıtlı eşya ithalatında ise 2,2 ABD doları/kg tutarında dampinge karşı önlem yürürlüktedir.
Karar
MADDE 5- (1) Yürütülen soruşturma sonucunda, Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya’da yerleşik firmaların yürürlükteki dampinge karşı önlemden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda yürürlükteki dampinge karşı önlemi etkisiz kıldığı sonucuna ulaşılmıştır.
(2) Ticaret Bakanlığına bağlı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanan soruşturma sonucunda ulaşılan bilgi ve bulguları içeren Bilgilendirme Raporu ekte yer almaktadır.
(3) Bu çerçevede, soruşturma neticesinde ulaşılan tespitleri değerlendiren Kurulun kararı ile Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya menşeli ve/veya çıkışlı olarak yapılan soruşturma konusu eşya ithalatının İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/14) uyarınca ÇHC menşeli ithalatta yürürlükte bulunan dampinge karşı önleme tabi olmasına karar verilmiştir.
Uygulama
MADDE 6- (1) Gümrük idareleri, İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/14)’de GTİP ve tanımı belirtilen eşyanın, ilgili diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya menşeli ve/veya çıkışlı olarak yapılan serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamında ithalatında aşağıdaki tabloda gösterilen şekilde dampinge karşı kesin önlemi uygular.
Menşe/Çıkış Ülkesi
GTİP
Eşyanın Tanımı
Dampinge Karşı Önlem
Bulgaristan Cumhuriyeti
Fransa Cumhuriyeti
Kuzey Makedonya Cumhuriyeti
5903.20.10.10.00
Mensucat, poliüretanla emdirilmiş-deri taklidi.
1 ABD doları/kg
5903.20.10.90.00
Mensucat, poliüretanla emdirilmiş-diğerleri.
5903.20.90.10.00
Mensucat, poliüretanla sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş-deri taklidi.
2,2 ABD doları/kg
5903.20.90.90.00
Mensucat, poliüretanla sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş-diğerleri.
(2) 5/2/2005 tarihli ve 25718 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2005/2) ile yürürlüğe konan ve İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/14) ile son nihai gözden geçirme soruşturması tamamlanan ÇHC menşeli ithalata ilişkin dampinge karşı önlemde ithalatta haksız rekabetin önlenmesi hakkında mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılacak değişiklikler bu önlem için de geçerlidir.
(3) İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/4) çerçevesinde teminata bağlanmış işlemlere yönelik olarak gümrük idarelerince İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kararın 11 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca işlem tesis edilir.
(4) Bilgilendirme Raporunda soruşturma konusu eşya ile ilgili açıklamalar genel içerikli olup uygulamaya esas olan yürürlükteki TGTC’de yer alan tarife pozisyonu ve eşya tanımıdır.
(5) Önleme tabi eşyanın yürürlükteki TGTC’de yer alan tarife pozisyonunda ve/veya tanımında yapılacak değişiklikler bu Tebliğ hükümlerinin uygulanmasına engel teşkil etmez.
Yürürlük
MADDE 7- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 8- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.
Eki için tıklayınız
── EK: 9.5.40638 EK.docx ──
EK:
İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2023/35)’E DAİR BİLGİLENDİRME RAPORU
SORUŞTURMAYA İLİŞKİN Genel Bilgi ve İşlemler
Dayanak
(1) Bu Rapor, 14/6/1989 tarihli ve 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun (Kanun), 20/10/1999 tarihli ve 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar (Karar) ve 30/10/1999 tarihli ve 23861 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliğe (Yönetmelik) dayanılarak hazırlanmıştır.
Soruşturma konusu eşya
(1) Soruşturma konusu eşya 5903.20 gümrük tarife pozisyonu (GTP) altında kayıtlı “mensucat, poliüretanla emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş-deri taklidi/diğerleri” tanımlı eşyadır.
Soruşturma konusu eşyaya ilişkin yürürlükteki mevzuat
(1) 5/2/2005 tarihli ve 25718 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2005/2) ile; Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) menşeli 5903.20.10.10.00 ve 5903.20.10.90.00 gümrük tarife istatistik pozisyonu (GTİP) altında kayıtlı eşyanın ithalatında 1 ABD doları/kg, 5903.20.90.10.00 ve 5903.20.90.90.00 GTİP altında kayıtlı eşyanın ithalatında 2,2 ABD doları/kg tutarında dampinge karşı önlem yürürlüğe konmuştur. Son nihai gözden geçirme soruşturmasının tamamlanması neticesinde 8/4/2023 tarihli ve 32157 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/14) ile anılan önlemin devamına karar verilmiştir.
(2) Söz konusu önlem 15/6/2022 tarihli ve 31867 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2022/16) ile Malezya ve Yunanistan menşeli/çıkışlı ithalata teşmil edilmiştir.
Başvuru ve soruşturma
(1) Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından ÇHC menşeli soruşturma konusu eşya ithalatında İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/14) kapsamında uygulanmakta olan dampinge karşı önlemin Bulgaristan Cumhuriyeti (Bulgaristan), Fransa Cumhuriyeti (Fransa) ve Kuzey Makedonya Cumhuriyeti (Kuzey Makedonya) menşeli/çıkışlı eşya ithalatı yoluyla etkisiz kılındığına ilişkin olarak re’sen bir inceleme başlatılmıştır.
(2) Önlemlerin etkisiz kılındığına ilişkin iddia ve bulguların Kanun, Karar ve Yönetmelik hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi neticesinde Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı söz konusu eşya ithalatı için İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunca Yönetmeliğin 38. maddesi çerçevesinde önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
(3) İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/4) ile Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı 5903.20 GTP altında kayıtlı “mensucat, poliüretanla emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş-deri taklidi/diğerleri” ithalatına yönelik olarak başlatılan önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma tamamlanmıştır.
(4) Soruşturma başlangıcından itibaren soruşturma konusu eşya ithalatı, İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kararın 11’inci maddesi uyarınca İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/14) kapsamında uygulanan dampinge karşı önlemler tutarlarında teminata bağlanmıştır.
Soruşturma dönemi
(1) Önlemin etkisiz kılınmasına yönelik belirlemeler için 1/1/2019–31/12/2022 tarihleri arası soruşturma dönemi; 1/1/2022–31/12/2022 tarihleri arası raporlama dönemi olarak belirlenmiştir.
İlgili tarafların bilgilendirilmesi ve bilgilerin toplanması
(1) Soruşturma için gerekli bilgilerin temini amacıyla bilinen ithalatçılara ve yabancı üretici/ihracatçılara soru formları gönderilmiş ve Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya’nın Ankara’daki Büyükelçiliklerine bildirim yapılmıştır. İlk aşamada tarafların soru formlarını cevaplandırmaları için posta süresi dâhil 37 günlük süre verilmiştir. Sonraki aşamada Bakanlığımıza vaki makul süre uzatımı talepleri değerlendirilerek karşılanmış olup ilgili taraflara normal süreye ilaveten ek süre de verilmiştir.
(2) Soruşturma kapsamında Kuzey Makedonya’da mukim Armaneks Dooel Eksport Import Skopje (Armaneks) firması soru formuna cevap vermiştir. Firmaya eksiklik yazısı gönderilmiş olup firma eksiklikleri büyük ölçüde tamamlayarak iş birliğinde bulunmuştur.
(3) Soruşturma kapsamında Bulgaristan’da mukim Bulway Enterprise Ltd. (Bulway), Aglika Trade Ltd. ve Glassy Bulgaria Ltd. firmaları soru formuna cevap vermiştir. İlgili firmalara eksiklik yazısı gönderilmiş olup Bulway firması eksiklikleri tamamlayarak iş birliğinde bulunmuştur. Aglika Trade Ltd. ve Glassy Bulgaria Ltd. firmaları ise talep edilen ve soruşturma açısından esaslı önem arz eden bilgi ve belgeleri sunmadığından iş birliğine gelmedi olarak addedilmiştir.
(4) Bulgaristan Cumhuriyeti Ekonomi ve Sanayi Bakanlığı ve Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu soruşturmaya taraf olma taleplerini iletmiştir.
(5) İstanbul Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği (İHKİB), İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği (İTHİB) ve Ege Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği (EHKİB) soruşturmaya taraf olma taleplerini iletmiştir.
(6) Kuzey Makedonya, Fransa ve Bulgaristan’da mukim ve iş birliğine davet edilen ve/veya söz konusu soruşturma ile ilgili/ilintili olabilecek diğer firmalardan zamanında ve usulüne uygun herhangi bir başvuru alınmamıştır. Diğer taraftan, anılan ülke Büyükelçiliklerinden, ülkelerindeki yerleşik soruşturma konusu ürünlerin üretici ihracatçılarına ilişkin bilgi talebine yönelik herhangi bir yanıt alınmamıştır.
(7) Soruşturma sonucunda alınacak karara esas teşkil edecek bilgi, bulgu ve değerlendirmeleri içeren genel nihai bildirim raporu tüm ilgili taraflara; firma özel bilgilerini ve değerlendirmelerini de ihtiva eden firma özel nihai bildirimleri ise iş birliğinde bulunan firmalara iletilmiş ve taraflara nihai bildirimdeki hususlara ilişkin görüşlerini sunma imkânı tanınmıştır. Bulgaristan’da yerleşik Bulway firması nihai bildirime ilişkin yazılı görüşlerini 9/11/2023 tarihinde, Kuzey Makedonya’da yerleşik Armaneks firması nihai bildirime ilişkin yazılı görüşlerini 10/11/2023 tarihinde bildirmiştir.
(8) Nihai bildirim raporunun yayımlanmasını müteakip 13/11/2023 tarihinde ilgili tarafların katılımıyla kamu dinleme toplantısı gerçekleştirilmiş ve taraflara görüşlerini sözlü olarak belirtme imkânı tanınmıştır. Bu kapsamda, Bulway ve Armaneks firmaları ile İTHİB’in yazılı görüşleri 14/11/2023 tarihinde alınmıştır.
(9) Tarafların soruşturma boyunca ortaya koyduğu tüm bilgi, belge ve görüşler incelenmiş olup mezkûr görüşlerden mevzuat kapsamında değerlendirilebilecek olanlarına bu raporun ilgili bölümlerinde yer verilmiştir.
ÖNLEMLERİN ETKİSİZ KILINMASINA İLİŞKİN BELİRLEMELER
Genel açıklamalar
(1) Soruşturma konusu eşyanın ithalatında uygulanan dampinge karşı önlemin Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı ithalat yoluyla etkisiz kılınıp kılınmadığı hususu İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Mevzuat hükümleri çerçevesinde soruşturulmuştur.
(2) Önlemin etkisiz kılınmasına ilişkin değerlendirme, Türkiye ile Kuzey Makedonya, Türkiye ile Bulgaristan ve Türkiye ile Fransa arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişiklik meydana gelip gelmediği, bu değişikliğin yürürlükteki dampinge karşı önlemden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya işten kaynaklanıp kaynaklanmadığı ve bu şekilde yürürlükteki dampinge karşı önlemin iyileştirici etkisinin azaltılıp azaltılmadığının incelenmesi yoluyla yapılmıştır.
(3) Soruşturma kapsamında esaslı bilgi veya belgeleri sağlamayan firmalar Yönetmeliğin 26. maddesi çerçevesinde iş birliğinde bulunmadı olarak addedilmiştir. Bu durumda, önlemlerin etkisiz kılınmasına yönelik belirlemeler için eldeki mevcut veriler kullanılmıştır.
2.2. Ticaretin gerçekleştirilme şeklinde değişiklik ve yürürlükteki dampinge karşı önlemin iyileştirici etkisinin azaltılması
2.2.1. Soruşturma konusu ürün ithalatının gelişimi
(1) Soruşturma konusu eşya ithalatının analizinde, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) özel ticaret sistemine göre açıklanan dış ticaret istatistikleri kullanılmıştır. Soruşturma konusu ürünün toplam ithalatı; 2019 yılında 8,2 bin ton, 2020 yılında 11,5 bin ton, 2021 yılında 11,1 bin ton ve 2022 yılında 14,2 bin ton miktarında gerçekleşmiştir. Toplam ithalat miktar bazında 2020 yılında önceki yıla kıyasla %41 artmış, 2021 yılında %3 azalmış ve 2022 yılında %28 oranında artmıştır. Söz konusu ithalat değer bazında ise aynı dönemde sırası ile; 68 milyon, 79 milyon, 79 milyon ve 99 milyon ABD doları tutarında gerçekleşmiştir. Soruşturma konusu ürün ithalatına ilişkin ortalama birim fiyatların 2019-2022 döneminde sırasıyla; 8,3; 6,8; 7,1 ve 6,9 ABD doları/kg düzeyinde bulunduğu görülmektedir.
(2) Hâlihazırda dampinge karşı önleme tabi olan ÇHC menşeli soruşturma konusu eşya ithalatı; 2019 yılında 1,9 bin ton, 2020 yılında 2,7 bin ton, 2021 yılında 2,5 bin ton, 2022 yılında 3,4 bin ton seviyesinde gerçekleşmiştir. ÇHC menşeli ithalat değer bazında ise aynı dönemde sırası ile; 11 milyon, 13 milyon, 15 milyon ve 22 milyon ABD doları düzeyindedir. Söz konusu ithalatta birim fiyatların ise 2019 yılında 5,9; 2020 yılında 5; 2021 yılında 5,9 ve 2022 yılında 6,4 ABD doları/kg düzeyinde olduğu ve ortalama birim fiyatların altında bulunduğu görülmektedir.
(3) Kuzey Makedonya menşeli soruşturma konusu eşya ithalatı; 2019 yılında 1.125 ton, 2020 yılında 1.551 ton, 2021 yılında 1.305 ton ve 2022 yılında 1.767 ton miktarında gerçekleşmiştir. Toplam ithalat içerisinde Kuzey Makedonya menşeli ithalatın miktar bazında payı 2019 yılında %14 oranında iken 2020 yılında %13, 2021 ve 2022 yıllarında %12 oranındadır. Söz konusu ithalat değer bazında ise aynı dönemde sırası ile; 4,6 milyon, 7,3 milyon, 7 milyon ve 8,6 milyon ABD doları tutarında gerçekleşmiştir. Kuzey Makedonya’dan yapılan ithalat ÇHC menşeli ithalatın ardından ikinci sırada yer almaktadır. Soruşturma döneminde Kuzey Makedonya menşeli ithalatın birim fiyatları sırasıyla 4,1; 4,7; 5,4 ve 4,9 ABD doları/kg düzeyinde ve ortalama ithal birim fiyat düzeyi ile dampinge karşı önleme tabi ÇHC menşeli ithal birim fiyat düzeyinin altında bulunmaktadır.
(4) Soruşturma döneminin ilk yılı olan 2019’da Bulgaristan menşeli soruşturma konusu eşya ithalatı bulunmamaktadır. Söz konusu ithalat 2020 yılında 94 ton olarak gerçekleşmiş, 2021 yılında 743 ton olup bir önceki yıla göre %692 artmış ve 2022 yılında 1.500 ton düzeyinde gerçekleşmiş ve bir önceki yıla göre miktar bazında %108 oranında artış göstermiştir. Bulgaristan menşeli ithalatın toplam ithalat içinde miktar bazında payı 2020 yılında %1 oranında iken 2021 yılında %7, 2022 yılında ise %11 oranındadır. Bulgaristan menşeli ithalat değer bazında ise anılan dönemde sırasıyla; 237 bin, 1,4 milyon ve 4,6 milyon ABD doları tutarında gerçekleşmiştir. 2020-2022 döneminde söz konusu ithalatta birim fiyatlar sırasıyla 2,5; 1,8; 3 ABD doları/kg seviyesinde ve ortalama ithal birim fiyatların oldukça altında bulunmaktadır.
(5) Fransa menşeli soruşturma konusu eşya ithalatı, 2019 yılında 10 ton, 2020 yılında 132 ton, 2021 yılında 544 ton ve 2022 yılında 248 ton düzeyinde bulunmaktadır. Fransa menşeli soruşturma konusu eşya ithalatı değer bazında ise sırasıyla; 281 bin, 336 bin, 3,2 milyon ve 836 bin ABD doları tutarında gerçekleşmiştir. 2019-2022 döneminde Fransa menşeli ithalatta birim fiyatların sırasıyla 28; 2,6; 5,9 ve 3,4 ABD doları/kg seviyesinde olduğu ve ciddi oranda düştüğü görülmektedir. 2020 yılında ithalat bir önceki yıla göre miktar bazında %1.235 oranında, 2021 yılında ise %313 oranında artış göstermiş olup birim fiyatlar keskin bir şekilde ÇHC menşeli ithal birim fiyatlarının da altına düşmüştür. Fransa menşeli ithalatın toplam ithalat içindeki miktar bazında payı sırasıyla; %0,1, %1, %5 ve %1,7’dir.
2.2.2. Uluslararası ticaret verileri
(1) Uluslararası ticaret verileri için Uluslararası Ticaret Merkezi (ITC) Ticaret Atlası (Trademap) istatistiklerinden faydalanılmıştır. Bu kapsamda, Kuzey Makedonya’nın 2019-2022 döneminde soruşturma konusu eşya ihracatına ilişkin istatistikler incelendiğinde, anılan ihracatın neredeyse tamamının Türkiye pazarına yönelik olarak gerçekleştirildiği, ihracat seviyesinin oldukça düşük olduğu ve dolayısıyla anılan ülkenin soruşturma konusu eşyada dikkate değer ihracat ve üretim kapasitesinin bulunmadığı görülmektedir. Bununla birlikte, Kuzey Makedonya’dan ülkemize ihracatta birim fiyatlar oldukça düşük düzeydedir. Kuzey Makedonya’nın 2019-2022 döneminde soruşturma konusu eşyaya ilişkin ithalat istatistikleri incelendiğinde, ÇHC menşeli ithalatının payının arttığı görülmektedir. TÜİK ile Trademap veri tabanları karşılaştırıldığında Kuzey Makedonya dış ticaret verilerinde bir tutarsızlık görülmekte olup soruşturma kapsamında resmi istatistik olan TÜİK verileri esas alınmıştır.
(2) Bulgaristan’ın 2019-2022 yılları arasında soruşturma konusu eşyaya ilişkin ihracat istatistikleri incelendiğinde, ihracat seviyesinin oldukça düşük olduğu ve 2021 yılı itibarıyla ihracatın çok büyük kısmının ülkemize yönelik olarak yapıldığı görülmekte olup soruşturma konusu üründe belli başlı bir ihracat ve üretim kapasitesi bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bulgaristan’ın toplam ihracatı içerisinde ülkemizin miktar bazında payı 2019 yılında %31, 2020 yılında %43, 2021 ve 2022 yıllarında %88 oranındadır. Bulgaristan’dan ülkemize ihraç edilen eşyaya ait birim fiyatların 2020 yılı sonrasında ortalama ihraç birim fiyatlarının altında ve oldukça düşük olduğu görülmektedir. Bulgaristan’ın 2019-2022 yıllarında soruşturma konusu eşyaya ilişkin ithalat istatistikleri incelendiğinde ÇHC, sırasıyla ithalattan aldığı %14, %15, %29 ve %41 oranlarında pay ile ilk sırada yer almaktadır. Bulgaristan’ın ÇHC’den ithalatının özellikle 2021 ve 2022 yıllarında arttığı görülmüş olup aynı dönemde Bulgaristan’ın ülkemize ihracatının da arttığı tespit edilmiştir. ÇHC’den Bulgaristan’a ihracatta birim fiyatların ortalama birim fiyatların altında bulunduğu görülmektedir.
(3) Fransa’nın 2019-2022 döneminde soruşturma konusu eşya ihracatına ilişkin istatistikler incelendiğinde, genel ihracatı içerisinde ülkemize yapmış olduğu ihracatın miktar bazında payının 2019 yılında %6, 2020 yılında %4, 2021 yılında %13 ve 2022 yılında %10 oranında olduğu görülmektedir. Aynı dönemde ihraç birim fiyatları sırasıyla 3,6; 7,9; 3,5 ve 4,8 ABD doları/kg düzeyindedir. Fransa’dan ülkemize ihraç birim fiyatlarının diğer tüm ülkelere ihraç birim fiyatlarından oldukça düşük olduğu görülmektedir. Fransa’da soruşturma konusu eşyaya ilişkin ihracat ve üretim kapasitesinin bulunduğu ancak ülkemize ihracatının oldukça düşük birim fiyat düzeyi ile diğer ülkelerden ayrıştığı görülmektedir. Fransa’nın 2019-2022 döneminde soruşturma konusu eşyaya ilişkin ithalat istatistikleri incelendiğinde, ÇHC’nin Fransa’ya en fazla soruşturma konusu eşya tedarik eden ülkelerden biri olduğu ve birim fiyatların düşük olduğu görülmektedir.
2.2.3. Ticaretin gerçekleştirilme şeklindeki değişikliğe ilişkin değerlendirme
(1) Soruşturma konusu ürünün resmi ithalat istatistiklerinin incelenmesinden, Kuzey Makedonya’nın ülkemize ÇHC’den sonra en fazla ihracat yapan ikinci ülke konumunda olduğu ve özellikle 2022 yılında ihracatın oldukça arttığı anlaşılmaktadır. Uluslararası ticaret verilerinden görüldüğü üzere, dikkate değer miktarda üretim ve ihracat kapasitesi bulunmayan Kuzey Makedonya’dan ülkemize ithalatta birim fiyatların da oldukça düşük olduğu görülmektedir.
(2) Bulgaristan’dan ülkemize 2019 yılında sıfır olan ithalatın hızla artarak 2022’de 1.545 ton düzeyine yükseldiği görülmektedir. Uluslararası ticaret verilerinden görüldüğü üzere, Bulgaristan’ın ÇHC menşeli ithalatı özellikle 2021 ve 2022 yıllarında artmış olup aynı dönemde Bulgaristan’ın ülkemize ihracatı da artmıştır. Soruşturma konusu eşyada önemli miktarda üretim ve ihracat kapasitesi bulunmadığı anlaşılan Bulgaristan’ın ihracatının büyük bir bölümünün oldukça düşük birim fiyatlar ile ülkemize yapıldığı görülmektedir.
(3) Soruşturma döneminde Fransa’nın Türkiye’ye soruşturma konusu eşya ihracatının önemli miktarda arttığı ve Fransa’dan ülkemize yapılan ihracatta 2019 yılında 28 ABD doları/kg olan birim fiyatın 2020 yılı itibarıyla ÇHC menşeli birim fiyatların da altında düştüğü görülmektedir. Uluslararası ticaret verilerinden görüldüğü üzere, Fransa’da dikkate değer ihracat ve üretim kapasitesi bulunduğu anlaşılmakta olup ülkemize yapılan ihracatın oldukça düşük birim fiyat düzeyi ile diğer ülkelerden ayrıştığı görülmektedir. ÇHC, oldukça düşük birim fiyat düzeyi ile Fransa’ya en fazla soruşturma konusu ürün tedarik eden ülkelerden biri konumundadır.
(4) Bu bağlamda, soruşturma konusu eşya ithalatında; Türkiye ile Kuzey Makedonya, Türkiye ile Bulgaristan ve Türkiye ile Fransa arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde değişiklik meydana geldiği tespit edilmiştir.
2.2.4. Yürürlükteki dampinge karşı önlemin iyileştirici etkisinin azaltılması
(1) Bu Raporun önceki bölümlerinde tespit edildiği üzere, soruşturma konuş eşyada dikkate değer üretim ve ihracat kapasitesi bulunmayan Kuzey Makedonya ve Bulgaristan’dan ülkemize düşük ithal birim fiyatlar ile ithalatta artış meydana geldiği anlaşılmıştır. Fransa’dan ise ülkemize diğer ülkelerden ayrışacak şekilde oldukça düşük birim fiyat ile ithalat gerçekleştirilmiştir. Anılan ülkelerden düşük ithal birim fiyat ile ülkemize gerçekleştirilen ithalattaki artışın yürürlükteki dampinge karşı önlemin iyileştirici etkisini miktar ve birim fiyat bazında azalttığı tespit edilmiştir.
2.3. Önlemlerin etkisiz kılınması faaliyetleri
2.3.1. Kuzey Makedonya’ya ilişkin belirlemeler
2.3.1.1. Armaneks Dooel Eksport Import Skopje firmasına ilişkin belirlemeler
(1) Soruşturma kapsamında iletilen soru formuna, Kuzey Makedonya’da mukim Armaneks firması tarafından cevap verilmiştir. Firma tarafından sunulan soru formu cevaplarına ilişkin Bakanlığımızca yapılan değerlendirme neticesinde; anılan firmaya 18/4/2023 tarihinde eksiklik bildirimi yapılmıştır. Armaneks tarafından, 28/4/2023 tarihinde söz konusu eksikliklere yönelik Bakanlığımıza gerekli bilgi ve belgeler sunulmuştur. Armaneks firması iş birliğinde bulundu kabul edilmiştir.
(2) Soruşturma kapsamında firmanın Kuzey Makedonya’nın Üsküp şehrinde yer alan tesis ve idari merkezde 31 Ağustos–1 Eylül 2023 tarihlerinde bir yerinde doğrulama soruşturması gerçekleştirilmiştir.
(3) Armaneks firması, firma özel nihai bildirime ilişkin görüşlerini 10/11/2023 tarihinde yazılı olarak iletmiş ve sözlü olarak da görüşlerini dile getirmek için dinleme toplantısı düzenlenmesini talep etmiştir. Bu çerçevede, Armaneks firması ile 13/11/2023 tarihinde çevrim içi bir toplantı yapılmış ve anılan firma toplantıda sunduğu ilave görüşlerini 14/11/2023 tarihinde yazılı olarak iletmiştir.
(4) Yerinde doğrulama soruşturmasında; Armaneks firmasının tesisinde ikisi birbirinin aynı olmak üzere toplam üç adet hattı olduğu; firmanın bu hatlarda iki farklı ürün üretimi gerçekleştirdiği görülmüştür. Bu hatların ilkinde orijinal soruşturmada önleme tabi olan ÇHC’den temin edilen poliüretanla sıvanmış örme (raşel) veya dokunmamış mensucatın ana girdi olarak kullanıldığı ve sürece dahil edilen çeşitli boya, polimer ve kimyasallar vasıtasıyla bu ürünün, yine ÇHC menşeli pet film ile lamine edilerek son halini aldığı gözlemlenmiştir.
(5) Firmanın soruşturma kapsamındaki ürünlerinin sınai maliyeti incelendiğinde; ürünün iki temel girdisi olan poliüretan emdirilmiş örme veya dokunmamış mensucat ile bu kumaşın üzerini kaplamakta kullanılan pet filmlerin her ikisinin birden orijinal damping önlemine tabi olan ÇHC menşeli olduğu anlaşılmıştır. Soruşturma konusu ürünün üretiminde kullanılan yardımcı kimyasalların ise yerel kaynaklardan temin edildiği ancak bunların da sınai maliyetteki etkisinin ihmal edilebilir seviyede olduğu tespit edilmiştir. Firma tesisinde yapılan işlemler nedeniyle soruşturma konusu üründe %2 oranında katma değerin oluştuğu tespit edilmiştir.
(6) Firma tesisinde yapılan doğrulamaların yanı sıra, Armaneks firmasının soru formu cevaplarında yer alan soruşturma konusu ürün Türkiye satışları, ham madde alımları ve ürün maliyet tabloları, ilgili finansal tablolar ve muhasebe kayıtları Üsküp il merkezinde yerleşik muhasebe ofisinde kontrol edilmiştir. Muhasebe kayıtları ve beyan edilen bilgilerin uyumlu olduğu görülmüştür.
(7) Firma tarafından sunulan belgeler ile dış ticaret istatistikleri üzerinde yapılan incelemede, firmanın üretiminin tamamına yakınının (%99) Türkiye’ye yönelik olduğu görülmüştür.
(8) Bahse konu firmanın nihai bildirim raporu ve dinleme toplantısı kapsamında sunmuş olduğu görüşler ile açıklamalar aşağıda özetlenmiştir. Armaneks firması, soru formu cevabında 59. fasılda yer alan ürünleri üretmediğini beyan etmiştir. Anılan firma, eksiklik bildirimi cevabında ise Türkiye’ye sınırlı miktarda 5903.20 GTP altında yer alan eşya ihracatının bulunduğunu belirtmiştir. Ancak, soruşturma açılışında resmî istatistik verilerinin incelenmesi neticesinde, Armaneks firmasının soruşturma döneminde Türkiye’ye 5903.20 GTP altında yer alan soruşturma konusu eşya ihracatının bulunduğu tespit edilmiştir.
(9) Armaneks firması, firma özel nihai bildirim raporunda yer alan üretim hatlarının birbirinin aynı olduğu ifadesinin gerçeği yansıtmadığını ileri sürmüştür. Konuya firma özel nihai bildiriminde 2.2 numaralı başlık 5. maddede değinilmiştir. Firma özel nihai bildirim raporunda üretim hatlarının birbirinin aynısı olduğu yönünde herhangi bir ifade bulunmamaktadır.
(10) Armaneks firması, firma özel nihai bildirim raporunda adı geçen “pet film”in ne olduğunun anlaşılamadığını belirtmekte ve kullanılan kaplama malzemesinin Makedonya menşeli olduğunu iddia etmektedir. Yapılan yerinde doğrulama sırasında Armaneks firmasının tesisinde poliüretanla sıvanmış örme (raşel) veya dokunmamış mensucatın çeşitli boya, polimer ve kimyasallar vasıtasıyla ÇHC menşeli pet film ile birleştirildiği gözlemlenmiştir. Söz konusu filmin ÇHC menşeli olduğu kayıtlardan teyit edilmiştir.
(11) Armaneks firması, firma tarafından sağlanan katma değere ilişkin hesaplamaların hatalı olduğunu, firma alımlarının %42’sinin ÇHC dışından yapıldığı iddia etmektedir. Ancak, firmanın temin ettiği ürünlerin büyük çoğunluğunun, tedarik eden ülke fark etmeksizin, ÇHC menşeli olduğu firma tarafından doldurulan soru formunda, kayıtlarda ve firma tesislerinde görülmüştür. Nitekim, Makedonya’da yerleşik firmaların üretici değil tacir durumunda oldukları açık kaynak araştırması ve firma yerinde doğrulama sürecinde tespit edilmiştir. Firmanın yarattığı katma değerin oldukça düşük oranda olduğu firmanın soru formuna verdiği cevaptan sonra da sorgulanmış ve eksiklik yazısında da belirtilmiş ancak firma katma değerin düşük olduğunu ve değerlerin doğru olduğunu hem eksiklik yazısı cevabında hem de yerinde incelemede tevsik etmiştir.
(12) Armaneks firması, raşel baz üzerinden üretim yapıldığı tespitinin doğru olmadığını ve raşel bazın suni deriye yakın bir ham madde olmadığını iddia etmektedir. Firma tesisinde gerçekleştirilen yerinde doğrulama soruşturması sırasında raşel baz kullanıldığı tespit edilmiştir. Firma özel nihai bildirim raporunun ilgili bölümünde yer verilen bu tespitimizi, firma görüş yazısının devamında dile getirilen ifade desteklemekte olup soruşturma kapsamında sadece soruşturma konusu ürüne ilişkin tespitlere yer verilmiştir. Soruşturma konusu eşya dışındaki ürünler soruşturma kapsamında yer almadığından bu soruşturma sırasında anılan ürünlere ilişkin hiçbir belirleme yapılmamıştır.
(13) Armaneks firması, yerinde doğrulama soruşturması tamamlandıktan sonra düzenlenen protokolde, bazı hususların yazılmadığı ve soruşturma otoritesi görüşlerinin paylaşılmadığını öne sürmüştür. Yerinde doğrulama soruşturmasının tamamlanmasının ardından taraflar arasında usulüne uygun olarak protokol imzalanmıştır. Yerinde doğrulama soruşturmasına ilişkin gözlemlerin firma özel nihai bildirim raporunda açıklanacağı bilgisi ayrıca firma ile paylaşılmıştır.
(14) Armaneks firması, istenen bütün belgeleri sunduğunu, soruşturma otoritesinin kuruluş belgesini istediğini net olarak ifade etmediğini iddia etmiştir. Firmanın muhasebe ofisinde yapılan inceleme sırasında kuruluş belgesi birkaç kez talep edilmiş ancak önce bilgisayardan çıktı alınmakta olduğu, sonra tercüme edilmiş halinin arandığı, sonra tercüman tarafından tercüme edilmeye çalışıldığı bilgisi verilmiş, sonuçta belge sunulmamıştır.
(15) Armaneks firması, önlemlerin etkisiz kılındığına yönelik tespitlerde katma değer ile ilgili bir mevzuatın bulunmadığını iddia etmiştir. Bilindiği üzere, 20/10/1999 tarihli ve 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar çerçevesinde önlemlerin etkisiz kılınması, yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda, Türkiye ile üçüncü bir ülke veya Türkiye ile önleme konu ülke veya Türkiye ile önleme konu ülkedeki firmalar arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin iyileştirici etkisinin azaltıldığına veya bertaraf edildiğine dair delillerin bulunduğu haller olarak tanımlanmıştır. “Yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan işlem ve iş”in tespitinde, firma tesislerinde gerçekleştirilen faaliyetler ile soruşturma konusu eşya elde edilirken firma tarafından ne tür işlemlerin yapıldığı ve bu işlemler sırasında soruşturma konusu eşya elde edilirken eklenen katkı tespit edilmeye çalışılmaktadır. Üretici bir firmanın gerçekleştirdiği işlemlerin niteliği üretilen katma değer ile ölçülmektedir. Bu çerçevede, bir firmanın katma değer üretip üretmemesi ve eğer üretiyor ise bu katma değerin oranı firmanın önlemleri etkisiz kılıp kılmadığı konusunda genelgeçer bir göstergedir.
2.3.1.2. Kuzey Makedonya’da mukim iş birliğine gelmeyen firmalar
(1) Soruşturma döneminde Kuzey Makedonya’da mukim diğer firmalar soruşturma kapsamında iş birliğinde bulunmamış olup Kuzey Makedonya Büyükelçiliğinden de ülkede yerleşik soruşturma konusu ürünün üretici ihracatçılarına ilişkin bilgi talebine yönelik herhangi bir yanıt alınmamıştır. İş birliğinde bulunmayan firmalar için belirlemeler eldeki mevcut verilere göre yapılmıştır. Bu çerçevede, soruşturma döneminde Kuzey Makedonya’dan yapılan ithalatın artış gösterdiği, soruşturma konusu ürünlerde birim fiyatların soruşturma dönemi boyunca ÇHC menşeli ithal birim fiyatların altında kaldığı, Türkiye’nin toplam ithalatı içerisinde Kuzey Makedonya’nın payının yüksek olduğu görülmektedir. Diğer taraftan, soruşturma döneminde Kuzey Makedonya’nın ÇHC menşeli ithalatının da arttığı tespit edilmiştir. Yapılan bu tespitler, yürürlükteki dampinge karşı önlemlerden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda Türkiye ile Kuzey Makedonya’da yerleşik diğer firmalar arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı olarak yapılan ithalat yoluyla yürürlükteki dampinge karşı önlemlerin iyileştirici etkisinin azaltıldığına işaret etmektedir. Bu kapsamda, Kuzey Makedonya’da mukim diğer firmaların da yürürlükteki dampinge karşı önlemi etkisiz kıldığı tespit edilmiştir.
2.3.2. Bulgaristan’a ilişkin belirlemeler
2.3.2.1. Bulway Enterprise Ltd. firmasına ilişkin belirlemeler
(1) Soruşturma kapsamında iletilen soru formuna, Bulgaristan’da mukim Bulway firması tarafından cevap verilmiştir. Firma tarafından sunulan soru formu cevaplarına ilişkin olarak Bakanlığımızca yapılan değerlendirme neticesinde, anılan firmaya 22/5/2023 tarihinde eksiklik bildirimi yapılmıştır. Bulway firması tarafından, 15/6/2023 tarihinde söz konusu eksikliklere yönelik Bakanlığımıza gerekli bilgi ve belgeler sunulmuştur. Bulway firması iş birliğinde bulundu kabul edilmiştir.
(2) Soruşturma kapsamında Bulgaristan’da yer alan firma tesis ve idari merkezinde 28-29/8/2023 tarihlerinde bir yerinde doğrulama soruşturması gerçekleştirilmiştir.
(3) Bulway firması, firma özel nihai bildirime ilişkin görüşlerini 9/11/2023 tarihinde yazılı olarak iletmiş ve sözlü olarak da görüşlerini dile getirmek için dinleme toplantısı düzenlenmesini talep etmiştir. Bu çerçevede, Bulway firması ile 13/11/2023 tarihinde çevrim içi bir toplantı yapılmış ve anılan firma toplantıda sunduğu görüşlerini 14/11/2023 tarihinde yazılı olarak iletmiştir.
(4) Bulway firmasının üretim tesisi ile idari merkezinde yapılan incelemeler neticesinde; farklı prosesleri gerçekleştiren makinelerden müteşekkil üretim hattının bulunduğu, Avrupa ülkeleri menşeli mensucatın çeşitli katkı maddeleri kullanılarak ÇHC menşeli poliüretan ile birleştirildiği görülmüştür.
(5) Firma üretim tesisinde yapılan incelemelerin yanı sıra, soru formu cevaplarında yer alan soruşturma konusu ürünün Türkiye satışları, ham madde alımları ve ürün maliyet tabloları, ilgili finansal tablolar ve muhasebe kayıtları Bulway firmasının hesaplarını tutan, bağımsız muhasebe ofisinde kontrol edilmiştir. Muhasebe kayıtları ve beyan edilen bilgiler doğrulanmıştır.
(6) Firma tarafından üretilen soruşturma konusu ürünlerin sınai maliyeti incelendiğinde ise; ham maddelerin büyük kısmının ÇHC menşeli, gerisinin Avrupa ülkeleri menşeli olduğu anlaşılmıştır. Ancak bunların da sınai maliyetteki etkisinin ihmal edilebilir seviyede olduğu, dolayısıyla yapılan işlemler nedeniyle ortaya çıkan katma değerin sınai maliyet içerisindeki payının %15 oranı ile yetersiz olduğu tespit edilmiştir.
(7) Bulway firması, firma özel nihai bildirim raporuna ilişkin görüşlerinde, Bulgaristan’dan Türkiye’ye yapılan toplam poliüretan suni deri ihracatını ve Bulway firmasının toplam ihracat içerisindeki payını belirterek gönderdikleri tüm eşyanın, daha sonra farklı firmalara ihraç edilmek üzere, Türkiye’de bulunan tesislerde katma değerli ürünlerin üretiminde kullanıldığını ifade etmiştir. İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/4) ile başlatılan önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturmanın hedefi, İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/14) kapsamında ÇHC menşeli 5903.20 GTP altında kayıtlı poliüretan suni deri ithalatında uygulanmakta olan dampinge karşı önlemin Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya üzerinden ithalat yoluyla etkisiz kılınıp kılınmadığının incelenmesidir. İhracat kapasitesine yapılan katkı bu soruşturma kapsamında yer almamaktadır. Nihai bildirim raporunda, Bulway firması tesisinde ve idari ofisinde gerçekleştirilen yerinde doğrulama soruşturmasında ulaşılan bilgiler özetlenmiştir. ÇHC menşeli ham maddelerin kullanılan tüm ham maddeler içerisinde değer bazında oranının oldukça yüksek olduğu ve tedarik edilen ham madde üzerine Bulway firması tarafından yeterli katma değerin ilave edilmediği tespit edilmiştir.
(8) Bulway firması, katma değerli üretiminin Türkiye’de gerçekleştiğini ve sonra ihraç edildiğini ifade etmiştir. Halihazırda devam eden önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturmanın hedefi, ÇHC menşeli ithalatta uygulanmakta olan dampinge karşı önlemin Bulgaristan üzerinden ithalat yoluyla etkisiz kılınıp kılınmadığının incelenmesi olup ihracat kapasitesine yapılan katkı soruşturma kapsamında bulunmamaktadır.
(9) Bulway firması, tesisteki hatların yatırım maliyetlerinin üretim prosesi ile ilişkili olduğunu, kullanılan bileşenler ile aynı niteliğe sahip sağlığa zararsız ürünlerin Türkiye’de bulunmadığını belirtmiştir. Bulway firması tarafından Türkiye’ye gönderilen ürünlerin sağlığa zararlı olmayan bileşenler kullanılarak farklı bir teknikle elde ediliyor olması, önlemlerin etkisiz kılınmasına ilişkin tespiti değiştirmemektedir. Ayrıca aynı işlemlerin yurt içinde de yapılması mümkün olup bu durumda bir etkisiz kılma faaliyeti söz konusu olmayacaktır.
2.3.2.2. Bulgaristan’da mukim iş birliğine gelmeyen firmalar
(1) Soruşturma döneminde Bulgaristan’dan toplam ithalatın çok küçük bir kısmını gerçekleştirmiş olan Bulway firması soruşturma kapsamında iş birliğinde bulunmuş olup Bulgaristan’da mukim diğer firmalar iş birliğinde bulunmamıştır. Diğer taraftan, Bulgaristan Büyükelçiliğinden, ülkede yerleşik soruşturma konusu ürünün üretici ihracatçılarına ilişkin bilgi talebine yönelik herhangi bir yanıt alınmamıştır. İş birliğinde bulunmayan firmalar için belirlemeler eldeki mevcut verilere göre yapılmıştır. Bu çerçevede, soruşturma döneminde Bulgaristan’dan ülkemize yapılan ihracatın artış gösterdiği ve soruşturma konusu ürünlerde birim fiyatların soruşturma dönemi boyunca ÇHC menşeli ithal birim fiyatların altında kaldığı anlaşılmıştır. Diğer taraftan Bulgaristan’ın; 2019 yılında 167 ton, 2020 yılında 132 ton, 2021 yılında 322 ton ve 2022 yılında 656 ton ile en fazla ithalatı ÇHC menşeli olarak gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. Yapılan bu tespitler, yürürlükteki dampinge karşı önlemlerden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda Türkiye ile Bulgaristan’da yerleşik diğer firmalar arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve Bulgaristan menşeli/çıkışlı olarak yapılan ithalat yoluyla yürürlükteki dampinge karşı önlemlerin iyileştirici etkisinin azaltıldığına işaret etmektedir. Bu kapsamda, Bulgaristan’da yerleşik diğer firmaların da yürürlükteki dampinge karşı önlemi etkisiz kıldığı tespit edilmiştir.
2.3.3. Fransa’ya ilişkin belirlemeler
(1) Fransa’da mukim herhangi bir firma soruşturma kapsamında iş birliğinde bulunmamıştır. Diğer taraftan, Fransa Büyükelçiliğinden, ülkede yerleşik soruşturma konusu ürünün üretici ihracatçılarına ilişkin bilgi talebine yönelik herhangi bir yanıt alınmamıştır. İş birliğinde bulunmayan firmalar için belirlemeler eldeki mevcut verilere göre yapılmıştır. Bu çerçevede, soruşturma döneminde Fransa’dan yapılan ithalatın artış gösterdiği, soruşturma konusu ürünlerde birim fiyatların soruşturma dönemi boyunca gerilediği ve ÇHC menşeli ithal birim fiyatlarının altında kaldığı, Türkiye’nin toplam ithalatı içerisinde Fransa’nın payının soruşturma döneminde önemli oranda arttığı anlaşılmıştır. Öte yandan, Fransa’dan ülkemize ihracatın oldukça düşük birim fiyat düzeyi ile diğer ülkelerden ayrıştığı görülmektedir. Yapılan bu tespitler, yürürlükteki dampinge karşı önlemlerden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda Türkiye ile Fransa’da yerleşik firmalar arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve Fransa menşeli/çıkışlı olarak yapılan ithalat yoluyla yürürlükteki dampinge karşı önlemlerin iyileştirici etkisinin azaltıldığına işaret etmektedir. Bu kapsamda, Fransa’da mukim firmaların yürürlükteki dampinge karşı önlemi etkisiz kıldığı tespit edilmiştir.
2.3.4.İlgili taraflarca sunulan diğer görüşler
(1) İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği Genel Sekreterliği (İTKİB) bünyesinde yer alan Birliklerden İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği (İTHİB), Kuzey Makedonya, Fransa ve Bulgaristan’ın söz konusu ürün grubunda üretici ülkeler olmadıkları, halihazırda uygulanmakta olan önlemin menşe sapması yoluyla etkisiz kılındığı, yerli üreticilerin, haksız rekabet baskısı ile karşı karşıya kalmaya devam etmesi sebebiyle halihazırda uygulanmakta olan önlemin Avrupa Birliği ülkeleri ile serbest ticaret anlaşmamızın bulunduğu ülkeleri kapsayacak şekilde genişletilmesi gerektiği yönünde görüşlerini iletmiştir.
3. NİHAİ DEĞERLENDİRME VE SONUÇ
3.1. Nihai değerlendirme
(1) Soruşturma konusu ürünün resmi ithalat istatistiklerinin incelenmesinden, Kuzey Makedonya’nın ülkemize ÇHC’den sonra en fazla ihracat yapan ikinci ülke konumunda olduğu ve özellikle 2022 yılında ihracatın oldukça arttığı anlaşılmaktadır. Uluslararası ticaret verilerinden de görüldüğü üzere, soruşturma konusu üründe dikkate değer miktarda üretim ve ihracat kapasitesi bulunmayan Kuzey Makedonya’dan ülkemize ithalatta birim fiyatlar da oldukça düşük düzeyde bulunmaktadır.
(2) Kuzey Makedonya’da mukim Armaneks firmasının kurulu bir tesisinin bulunduğu, ancak firmanın gerçekleştirdiği süreçler ile firma tarafından soru formu kapsamında ve yerinde doğrulama esnasında sunulan bilgi, belge ve bulgular ışığında ÇHC menşeli önlem konusu ürünün temel parçası olan poliüretanla sıvanmış örme (raşel) veya dokunmamış mensucat ve ÇHC’den ithal edilen bileşenin birleştirilmesi suretiyle Türkiye’ye ihraç edildiği, ürünün temel vasıflarının yapılan işlemlerle değişmediği, yaptığı işlemlerle yarattığı %2 oranında katma değerin yetersiz olduğu ve bu çerçevede yürürlükteki dampinge karşı vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda yürürlükte bulunan dampinge karşı önlemlerin etkisiz kılındığı tespit edilmiştir.
(3) Bulgaristan’dan ülkemize 2019 yılında sıfır olan ithalatın hızla artarak 2022’de 1.545 ton düzeyine yükseldiği görülmektedir. Uluslararası ticaret verilerinden görüldüğü üzere, Bulgaristan’ın ÇHC menşeli ithalatı özellikle 2021 ve 2022 yıllarında artmış olup aynı dönemde Bulgaristan’ın ülkemize ihracatı da artmıştır. Önemli miktarda üretim ve ihracat kapasitesi bulunmadığı anlaşılan Bulgaristan’ın ihracatının büyük bir bölümünün oldukça düşük birim fiyatlar ile ülkemize yapıldığı görülmektedir.
(4) Bulgaristan’da mukim Bulway firması tarafından, soruşturma konusu ürünün temel bileşeninin ÇHC’den ithal edilip firma tesislerinde bir araya getirilerek Türkiye’ye ihraç edilmesi ve yapılan işlemlerle yaratılan %2 oranında katma değerin yetersiz olması nedeniyle yürürlükteki dampinge karşı vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda yürürlükte bulunan dampinge karşı önlemlerin etkisiz kılındığı tespit edilmiştir.
(5) Bulgaristan’da yerleşik Aglika Trade Ltd. ve Glassy Bulgaria Ltd. firmaları ise soru formuna çok eksik bir şekilde cevap vermiş olup talep edilen ve soruşturma açısından esaslı önem arz eden bilgi ve belgeleri sunmadığından iş birliğine gelmedi olarak addedilmiştir.
(6) Soruşturma döneminde Fransa’dan ülkemize yapılan ihracat 2019 yılında 10 ton seviyesinde iken %1220 oranında artış göstererek 2020 yılında 132 ton düzeyine, 2021 yılında ise 544 ton seviyesine yükselmiş olup 2022 yılında 248 ton düzeyindedir. Fransa’dan ithalatta 28 ABD doları/kg olan birim fiyatın 2020 yılı itibarıyla ÇHC menşeli birim fiyatların da altında düştüğü görülmüştür. Uluslararası ticaret verilerinden, Fransa’da dikkate değer ihracat ve üretim kapasitesi bulunduğu anlaşılmakta olup ülkemize yapılan ihracatın oldukça düşük birim fiyat düzeyi ile diğer ülkelerden ayrıştığı görülmektedir. ÇHC, oldukça düşük birim fiyat düzeyi ile Fransa’ya en fazla soruşturma konusu ürün tedarik eden ülkelerden biri konumundadır.
(7) Bulgaristan ve Kuzey Makedonya’da yerleşik ve iş birliğinde bulunmayan diğer firmalar ile Fransa’da mukim firmalar için belirlemeler mevcut verilere göre yapılmış olup anılan firmaların yürürlükteki dampinge karşı önlemden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda yürürlükteki dampinge karşı önlemi etkisiz kıldığı tespit edilmiştir.
3.2. Sonuç
(1) Soruşturma çerçevesinde ulaşılan bilgi ve bulgular ışığında, İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/14) kapsamında ÇHC menşeli eşya ithalatında yürürlükte bulunan dampinge karşı önlemin, Bulgaristan, Fransa ve Kuzey Makedonya menşeli/çıkışlı 5903.20 GTP altında kayıtlı “mensucat, poliüretanla emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş-deri taklidi/diğerleri” ithalatına teşmil edilmesine İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunca karar verilmiştir.
(2) İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2023/4) çerçevesinde teminata bağlanmış işlemlere yönelik olarak gümrük idarelerince Kararın 11 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca işlem tesis edilmesine karar verilmiştir.