İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2026/4)

İTHALATTA KORUNMA ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2026/4)

Amaç ve kapsam

MADDE 1- (1) Bu Tebliğ, 10/5/2004 tarihli ve 2004/7305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve 8/6/2004 tarihli ve 25486 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliği çerçevesinde 31/12/2025 tarihli ve 33124 beşinci mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2026/1) ile açılan korunma önlemi soruşturması sonucunda alınan kararı içermektedir.

Soruşturma

MADDE 2- (1) Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanan soruşturma kapsamında ulaşılan bilgi ve bulguları içeren özet sonuç raporu Ek-1’de yer almaktadır.

Karar

MADDE 3- (1) İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu, soruşturma sürecinde varılan tespitler ışığında Türk Gümrük Tarife Cetvelinde 3907.61.00.00.00 Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda (GTİP) “78 ml/g veya daha fazla viskozitesi olanlar” tanımlı eşyanın ithalatında 3 (üç) yıl süreyle ek mali yükümlülük uygulanmasına, ek mali yükümlülüğün aşağıdaki tabloda belirtilen şekilde belirlenmesine, Dünya Ticaret Örgütü Korunma Önlemleri Anlaşmasının 12.3 üncü maddesi gereğince soruşturma konusu eşyanın ihracatçıları olarak önemli bir menfaati olan Dünya Ticaret Örgütü üyeleri ile talep olması halinde istişarelerde bulunulmasına, Korunma Önlemleri Anlaşmasının 9.1 inci maddesi gereğince gelişmekte olan ülkelere muafiyet tanınmasına ve önlemin istihsali hususunda Cumhurbaşkanlığına öneride bulunulmasına toplantıya katılan üyelerin oy çokluğu ile karar vermiştir.

GTİP

EŞYA TANIMI

EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK

1. Dönem

(19.7.2026-30.12.2026)

2. Dönem

(31.12.2026-30.12.2027)

3. Dönem

(31.12.2027-30.12.2028)

3907.61.00.00.00

78 ml/g veya daha fazla viskozitesi olanlar

120 ABD Doları /Ton

115 ABD Doları/Ton

110 ABD Doları /Ton

(2) Birinci fıkrada belirtilen önlem, ilgili Cumhurbaşkanı Kararının yürürlüğe girmesiyle uygulanmaya başlar.

Yürürlük

MADDE 4- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 5- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.

Ekleri için tıklayınız.

── EK: 9.5.46211-Ek.docx ──

EK-1:

SORUŞTURMA ÖZET RAPORU

SORUŞTURMAYA İLİŞKİN GENEL BİLGİLER

Başvuru

Polietilen Tereftalat (PET) Resin ithalatında korunma önlemi uygulanmasına yönelik başvuru, yerli üretici SASA Polyester Sanayi A.Ş. tarafından yapılmıştır.

Başvuru Sahibi, Başvurunun Temsil Durumu ve Yerli Üretici Firmalara İlişkin Bilgi

Başvuru sahibine ek olarak diğer yerli pet resin üreticileri Köksan Pet Plastik Ambalaj San. Tic. A.Ş. ve Meltem Kimya ve Tekstil San. İth. İhr. ve Tic. A.Ş.’dir. Buna mukabil, Köksan firması soruşturma konusu ürünün önemli bir ithalatçısı konumunda olması ve firmanın gerçekleştirdiği ithalatın iç piyasa rekabet koşulları üzerinde etkisi olması nedeniyle yerli üretim dalı kapsamına alınmamıştır. Başvuru sahibi firma soruşturma konusu ürünün Türkiye’deki üretiminin önemli bir kısmını gerçekleştirmekte olup bu kapsamda firmanın İthalatta Korunma Önlemleri Yönetmeliğinin 2 nci maddesinde “yurt içinde faaliyet gösteren ve benzer veya doğrudan rakip malların tamamını veya önemli bir kısmını üreten üreticiler” şeklinde belirtilen “yerli üretici” tanımını karşıladığı değerlendirilmektedir.

Soruşturma Açılması

Soruşturma dosyasının ön incelemesi kapsamında yapılan değerlendirmelerde, ithalatta artış yaşandığı ve yerli üretim dalının ekonomik göstergelerinde zarar bulgularının mevcut olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, artan ithalat ile yerli üretim dalında ortaya çıkan zarar arasında illiyet bağı bulunduğuna ilişkin bulgular İthalatta Korunma Önlemleri Kurulu’na (Kurul) sunulmuş olup Kurul tarafından başvuru konusu ürüne yönelik korunma önlemi soruşturması açılmasına ve aynı zamanda ilgili ürünün ithalatında geçici korunma önlemi uygulanmasına karar vermiştir.

Bu çerçevede, 31/12/2025 tarihli ve 33124 beşinci mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2026/1) ile Kurul kararı ilan edilerek anılan eşya ithalatına karşı korunma önlemi soruşturması açılmıştır.

Geçici Korunma Önlemi

Başvuruya ilişkin yapılan ön incelemede varılan tespitler ışığında ayrıca; inceleme konusu ürünün yerli üretim dalı üzerinde ciddi zarar oluşturacak şekilde artan miktarlarda ithal edildiği ve gecikmenin telafisi güç zararlara yol açabileceği yönünde açık kanıtlar bulunduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Korunma Önlemleri Anlaşmasının (Anlaşma) 6 ncı maddesi uyarınca, yerli üretim dalı üzerinde ortaya çıkacak telafisi güç zararların önlenebilmesini teminen 31/12/2025 tarihli ve 10806 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan PET Resin İthalatında Geçici Korunma Önlemi Uygulanmasına İlişkin Karar kapsamında azami 200 gün süreyle 100 $/ton seviyesinde ek mali yükümlülük şeklinde geçici korunma önlemi uygulanmaya başlanmıştır.

Bahse konu Cumhurbaşkanı Kararı yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş olup önlem 18/7/2026 tarihinde sona erecektir. Soruşturma açılışı ve geçici önlem alınmasına ilişkin G/SG/N/6/TUR/35, G/SG/N/7/TUR/15 ve G/SG/N/11/TUR/32 simgeli DTÖ Bildirimleri 7/1/2026 tarihinde DTÖ internet sitesinde yayımlanmıştır.

İlgili Taraflar ve Tarafları Dinleme Toplantısı

Soruşturma açılış tebliğinde, ilgili taraflara istenen bilgi ve belgeleri sunmaları ve varsa sözlü olarak dinlenme taleplerini iletmeleri için soruşturmanın açılış tarihinden itibaren taraflara görüşlerini iletmeleri için Tebliğin yayımından itibaren 30 gün süre verilmiştir. Söz konusu süre, talepler dâhilinde 10 gün uzatılmıştır. Bu çerçevede, öngörülen süre içerisinde Türkiye’de yerleşik üretici firma sıfatıyla 1, yurt dışı ihracatçı sıfatıyla 3 ve yabancı hükümet/diplomatik temsilcilik/sektör kuruluşu niteliğinde 6 adet olmak üzere toplam 10 adet ilgili taraf başvurusu alınmış ve ilgili tarafların görüşlerinin dinlenilmesi amacıyla 19/2/2026 tarihinde kamu dinleme toplantısı gerçekleştirilmiştir. Kamu dinleme toplantısı sonrasında 5/3/2026 tarihine kadar Bakanlığımıza ulaşan ilgili tarafların gizli olmayan görüşleri Bakanlığın soruşturmaya ilişkin sayfasında yayınlanmıştır. İlgili tarafların listesi Ek-1a’da yer almaktadır.

Yerinde İnceleme

Soruşturma kapsamında başvuru sahibi firmalarca Bakanlığımıza iletilen ekonomik göstergelerin doğruluğunu teyit etmek ve üretim sürecini yerinde incelemek amacıyla 8, 9 ve 10 Nisan 2026 tarihlerinde SASA Polyester Sanayi A.Ş. firmasının üretim tesislerinde yerinde inceleme yapılmış olup ekonomik göstergelerine ilişkin veriler incelenmiş ve doğruluğu teyit edilmiştir.

Soruşturma Dönemi

Soruşturma dönemi olarak 1/1/2021 – 31/12/2025 arası 5 yıllık dönem esas alınmıştır.

SORUŞTURMA KONUSU ÜRÜN

Soruşturma Konusu Ürünün Tanımı, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu ve Kullanım Alanları

Soruşturma konusu ürün, yürürlükte bulunan Türk Gümrük Tarife Cetveli’nde 3907.61.00.00.00 Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunda (GTİP) “78 ml/g veya daha fazla viskozitesi olanlar” eşya tanımı altında sınıflandırılmakta olup, gıda ve içecek ambalajları, plastik şişeler, filmler, kaplar, tüpler ve tekstil ürünleri üretiminde kullanılmaktadır.

Soruşturma Konusu Ürünün Üretim Süreci ve Benzer/Doğrudan Rakip Ürün Tespiti

PET resin, saflaştırılmış tereftalik asit (PTA), mono etilen glikol (MEG) ve izoftalik asidin (IPA) esterleşme reaksiyonuna girmesiyle üretilmektedir. Bu reaksiyon sonucunda monomer adı verilen ara bir ürün oluşur. Oluşan bu ara ürünlerin uygun koşullarda polimerleşmesi sonucu PET polimeri meydana gelmektedir. Söz konusu esterleşme ve polimerleşme reaksiyonları, continuous polymer (sürekli polimer) tesislerindeki reaktörlerden oluşan kapalı sistemlerde gerçekleştirilmektedir. Oluşan polimer soğutularak katılaştırılmakta, ardından kesilerek cips formuna getirilmektedir. Cips formuna getirilen ürün siloya aktarılmakta ve stoklanmaktadır.

Soruşturma konusu ürünün yerli ve ithal olanları arasında üretim süreci, teknik özellikler, dağıtım kanalları ve kullanıcı/tüketici tercihleri açısından farklılık bulunmamaktadır. İthal ve yerli ürünler birbirlerinin yerine kullanılabilmekte ve fiziksel-kimyasal özellikleri, teknolojileri benzerlik göstermektedir. Bu faktörler göz önüne alındığında yerli üretilen pet resin ile ithal edilenler benzer ürün olarak değerlendirilmektedir.

Soruşturma Konusu Ürünün İthalatında Uygulanan Mevzuat

Soruşturma konusu ürünün ithalatında Diğer Ülkeler için uygulanan gümrük vergisi %6,5 olup ilgili ürün için Dünya Ticaret Örgütü bağlı haddi %33,2’dir. Başvuru konusu ürünün ithalatında gözetim veya dampinge karşı önlem uygulaması bulunmamaktadır.

G.T.İ.P.

KDV (%)

GÜMRÜK VERGİSİ ORANI (%)

AB-STA

KATAR

BAE

GTS ÜLKELERİ

DÜ

EAGÜ

ÖTDÜ

GYÜ

3907.61.00.00.00

6,5

Buna ek olarak, Gümrükler Genel Müdürlüğünün 22.10.2020 tarihli yazısı kapsamında kullanılmış ürünlerin geri dönüşümünden elde edilen girdiler kullanılarak üretilen yeni ürünlerin kullanılmış eşya olmadığı, bunların ithalatının ülkemiz istihdam, üretim ve ihracatında olumlu etkisi olacağı dikkate alınarak “geri dönüştürülmüş (rejenere) malzemeden üretilen 39.07 GTP kodu altında sınıflandırılan soruşturma konusu ürün ithalatına İthalat Rejim Kararının 7. Maddesi kapsamında izin verilmiştir.

İTHALATIN SEYRİ ve GERÇEKLEŞME KOŞULLARI

Soruşturma konusu ürün için mutlak ve nispi ithalatın, ithalatın yurt içi piyasadan aldığı payın ve ithalatın ülkelere göre dağılımının yıllar itibarıyla seyri aşağıda verilmektedir

Mutlak İthalat

Soruşturma konusu ürün gruplarının 2021-2025 yılları itibarıyla toplam ithalatı yukarıdaki tabloda gösterilmektedir.

İTHALAT

Toplam Miktar (Ton)

Toplam Değer (Bin $)

B.F. ($/Kg)

DİR Pay (%)

Değişim %

Miktar (Ton)

(Bin $)

B.F. ($/Kg)

2021

184.120

203.719

1,11

19,7

2022

281.544

375.378

1,33

29,5

2023

198.467

221.600

1,12

15,3

-30

-41

-16

2024

224.642

239.957

1,07

25,1

-4

2025

267.572

250.403

0,94

20,7

-12

2025(1-5)

109.150

105.665

0,97

12,1

2026 (1-5)

58.106

59.881

1,03

41,8

-47

-43

Soruşturma konusu ürünün mutlak ithalatı soruşturma konusu dönemde 2023 yılı haricinde artmıştır. 2021 yılında 184,1 bin ton seviyesinde olan ithalat 2022 yılında %53 artışla 281,5 bin ton seviyesine yükselmiştir. 2023 yılında 198,5 bin ton seviyesine gerileyen ithalat izleyen yıllarda artarak 2025 yılında 267,6 bin ton seviyesine ulaşmıştır. Soruşturma döneminin sonu olan 2025 yılında, soruşturma döneminin ilk yılı olan 2021 yılına kıyasla mutlak ithalat toplam %45 artmıştır. 2025 yılının ilk 5 ayında 109 bin ton olan ithalat, geçici korunma önleminin yürürlüğe girmesinin ardından 2026 yılının aynı döneminde 58 bin ton seviyesine gerilemiştir.

Dahilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamında yapılan ithalatın miktar bazında toplam ithalat içindeki payı soruşturma dönemi boyunca %15,3 ila %29,5 arasında değişmiştir. 2026 yılının başında uygulamaya konan geçici korunma önleminin etkisiyle DİR kapsamından yapılan ithalatın payı önemli ölçüde artmış ve bu dönemde DİR payı %41,8’e yükselmiştir. Bu itibarla, önceki yıllarda DİR payı daha yatay seyir izlerken geçici önlem nedeniyle ithalatın DİR kapsamına kaydığı anlaşılmaktadır.

Değer bazında ithalat benzer bir eğilimle 2023 haricinde artmıştır. 2021 yılında 203,7 milyon $ olan ithalat değeri 2022 yılında %84 artarak 375,4 milyon $ yükselmiş, 2023 yılında 221,6 milyon $’a gerilemiştir. İzleyen yıllarda artan değer bazında ithalat 2025 yılında 250,4 milyon $ tutarına ulaşmıştır. 2025 yılının ilk 5 ayında 105,7 milyon $ olan ithalat değeri, 2026 yılının aynı döneminde 59,9 milyon $ seviyesinde gerçekleşmiştir.

Soruşturma döneminde ithal birim fiyatları 0,94 ila 1,33 $/kg bandında seyretmiş ve 2022 yılı haricinde düşüş eğiliminde olmuştur. 2021 yılında 1,11 $/kg olan ithal birim fiyat 2025 yılında 0,94 $/kg’a gerilemiş, 2025 yılının ilk 5 ayında 0,97 $/kg olan ithal birim fiyatlar, 2026 yılının aynı döneminde 1,03 $/kg olarak gerçekleşmiştir.

3.2 DİR Hariç (Kati) İthalat

İTHALAT

Miktar (Ton)

Değer (Bin $)

B.F. ($/Kg)

Değişim %

Miktar (Ton)

(Bin $)

B.F. ($/Kg)

2021

147.866

166.001

1,12

2022

198.430

270.213

1,36

2023

168.029

190.190

1,13

-15

-30

-17

2024

168.291

183.651

1,09

-3

-4

2025

212.181

199.984

0,94

-14

2025(1-5)

95.976

93.079

0,97

2026 (1-5)

33.817

39.483

1,17

-65

-58

Soruşturma konusu ürün ithalatının geçici önlem uygulaması sonrasında DİR kapsamından gerçekleştirilmesi nedeniyle DİR haricinde yapılan ithalatı soruşturma konusu dönem için ayrıca incelenmiştir. Kati ithalat soruşturma döneminde miktar bazında 2022 yılında artmış, 2023 yılında gerilemiş, 2024 yılında yatay seyretmiş ve 2025 yılında yeniden artarak yaklaşık 212,2 bin ton seviyesine yükselmiştir. Dönemsel kati ithalat ise 2026 yılının ilk 5 ayında önceki yılın aynı dönemine göre azalarak 33,8 bin ton seviyesinde gerçekleşmiştir. Öte yandan, yukarıda bahsedildiği üzere, kati ithalattaki azalmanın 2026 yılı başında uygulamaya konan geçici korunma önlemi sonrasında ithalatın DİR kapsamından yapılmaya başlanmasından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

Kati ithalata ilişkin birim fiyatlar soruşturma konusu dönemde 0,94 $/kg ila 1,36 $/kg arasında değişmiş olup 2025 yılında 0,94 $/kg seviyesinde gerçekleşmiştir. 2026 yılının ilk 5 aylık döneminde ise birim fiyatlar önceki yılın aynı dönemine artarak 1,17 $/kg seviyesine yükselmiştir.

Nispi İthalat (İthalatın Yerli Üretime Oranı)

İthalatın, yerli üretime oranlanmasıyla hesaplanan nispi ithalatın seyri aşağıdaki tabloda endeks ve değişim oranlarıyla birlikte gösterilmiştir.

Nispi İthalat

Birim

2021

2022

2023

2024

2025

İthalat Miktarı

Ton

184.120

281.544

198.467

224.642

267.572

Yerli Üretim Miktarı*

Endeks

100

103

131

249

İthalatın Yerli Üretime Oranı

Endeks

100

157

105

*Başvuru sahibi yerli üreticinin üretim verilerine dayanmaktadır.

Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere, nispi ithalat endeksi soruşturma döneminde 2025 yılı haricinde yüksek oranlarda seyretmiştir. 2021 yılında 100 seviyesinde olan endeks 2022 yılında ciddi oranda artarak 157’ye yükselmiştir. İzleyen yıllarda gerileyen nispi ithalat endeksi 2025 yılında 58 seviyesine inmiştir. Bununla birlikte, 2025 yılında yaşanan üretim artışına rağmen nispi ithalat önemli bir seviyede gerçekleşmiştir.

İthalatın Piyasa Payı

İthalatın piyasa payı hesabında, başvuru sahibi firmaların yurt içi satışlarına ilişkin olarak sunduğu veriler ile ithalat istatistikleri kullanılarak yurt içi piyasa (tüketim) verisine ulaşılmış olup tüketimin yıllara göre seyri aşağıda yer almaktadır.

İthalatın Piyasa Payı

Birim

2021

2022

2023

2024

2025

Türkiye Toplam Tüketimi

Endeks

100

130

110

133

İthalatın Piyasa Payı

Endeks

100

118

112

111

109

İthalatın piyasa payı endeksi ise soruşturma döneminde yüksek oranlarda değişken bir seyir seyretmiştir. İthalatın piyasa payı endeksi 2021 yılındaki 100 seviyesinden 2022 yılında 118’e yükselerek soruşturma döneminin en yüksek seviyesine ulaşmıştır. İthalatın piyasa payı endeksi izleyen yıllarda çok ufak oranlarda düşmüş ve 2025 yılında ise 109 olarak gerçekleşmiştir. Bu çerçevede, 2022 yılı sonrasında sınırlı gerilemelere rağmen ithalatın iç piyasa rekabetinde yerli üretim dalı üzerindeki baskısını sürdürdüğü tespit edilmiştir.

Ülkeler İtibarıyla İthalat

Soruşturma döneminde PET resin ithalatı yıllık bazda 2023 yılı haricinde sürekli yükselmiş, ithal birim fiyatlar ise 2023 yılından itibaren gerilemiştir. 2025 yılında ithalatın büyük bir bölümü Çin’den ve Çorlu Avrupa Serbest Bölge’den gerçekleştirilmiş olup Mısır, Malezya ve Nijerya da önemli tedarikçiler arasında yer almıştır. Çin, Mısır’dan yapılan ithalatın birim fiyatı diğer ülkelere nazaran düşük seyretmektedir. Çin ve Mısır menşeli PET resin ithalatı soruşturma dönemi boyunca artmıştır. Ülke bazlı ithalat istatistikleri Ek-1b’de yer almaktadır.

Gelişme Yolundaki Ülkeler (GYÜ) İtibarıyla İthalat

Korunma Önlemleri Anlaşması’nın 9 uncu maddesi “Gelişme yolunda üye ülke menşeli bir ürüne karşı, bu ülkenin ilgili ürünün ithalatçı üye ithalatındaki payı yüzde 3'ü ve toplu olarak yüzde 3'ten daha az ithalat payına sahip gelişme yolundaki üye ülkelerin ilgili ürünün toplam ithalatının yüzde 9'unu geçmediği sürece, korunma tedbirleri uygulanmayacaktır” hükmünü içermektedir.

Bu hüküm çerçevesinde, gelişme yolundaki ülke (GYÜ) statüsündeki ülkeler ile diğer ülkelerin 2025 yılı içindeki ithalat payları incelenmiştir. Buna göre, GYÜ statüsünde değerlendirilen ülkeler arasında toplam ithalat içerisindeki payı %3’ü geçmeyen ülkeler aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Bu çerçevede, olası bir önlem durumunda ülkemizce Anlaşma kapsamında GYÜ statüsü tanınan ülkelerin tamamına önlemden muafiyet sağlanacaktır.

ÜLKE STATÜSÜ

GYÜ

2025

Ülkeler

Miktar (Ton)

İthalat Payı (%)

Nijerya

3.030

1,13

Lübnan

1.259

0,47

Cezayir

356

0,13

Ürdün

191

0,07

Yemen

169

0,06

Tanzanya

150

0,06

Arnavutluk

124

0,05

Sierra Leone

0,03

Özbekistan

0,01

Libya

0,01

%3'ün Altında Olanlar Toplamı (GYÜ)

5.411

2,0

GYÜ Toplamı

5.411

2,0

Diğer Ülkeler Toplamı

262.161

98,0

Genel Toplam

267.572

100

*2025 yılı kapsamında %3'ün üzerinde olan GYÜ bulunmamaktadır.

Diğer taraftan muafiyet tanınacak ülkelere ilişkin olarak, her bir muaf ülke için 2025 yılı toplam ithalatının %3’ü (8.027 ton) ve tüm muaf ülkeler için toplam ithalatın %9’u (24.081 ton) seviyesinde belirlenecek tarife kontenjanı şeklinde uygulanacaktır.

Korunma önleminden muafiyet sağlanacak olan GYÜ listesi Ek-1c’de yer almaktadır.

Öngörülmeyen Gelişme

Bilindiği üzere, korunma önlemleri benzer veya doğrudan rakip ürünleri üreten yerli üretim dalı üzerinde son dönemli ani, keskin ve son dönemli mutlak veya nispi ithalat artışı nedeniyle oluşan ciddi zarar veya zarar tehdidinin bertaraf edilmesi nedeniyle alınmakta, Uluslararası Mevzuat çerçevesinde ise sözü edilen ithalat artışının Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması (GATT) müzakereleri esnasında üye ülkelerce verilen tarife tavizlerde öngörülmemiş olan gelişmelerden kaynaklanması gerekmektedir. Bu kapsamda, başvuru konusu pet resin ithalatındaki son dönemli yaşanan ani, keskin ve önemli seviyedeki ithalat artışına ilişkin Türkiye tarafından tarife tavizlerinin verildiği dönemde öngörülmemiş olan gelişmeler aşağıda değerlendirilmiştir.

Dünyanın önde gelen pet resin üreticileri son yıllarda üretim kapasitelerinde ciddi artışlara gitmişlerdir. Bu kapsamda, 2022 yılında 32 milyon ton olan küresel PET Resin üretim kapasitesi, 2025 yılı itibarıyla 42 milyon ton seviyesine yükselmiştir. Özellikle bu kapasite artışları Çin ve Vietnam gibi Uzakdoğu ülkelerinde yapılmıştır. (Kaynak: Wood Mckenzie)

Buna ek olarak, son yıllarda küresel PET ticaretinde korumacı eğilimlerin arttığı görülmektedir. Buna göre, 2023 yılında AB ve Brezilya Çin menşeli PET ithalatına karşı anti-damping önlemi almış olup Hindistan’a karşı da sübvansiyona karşı telafi edici önlem uygulaması başlatmıştır. Meksika, Çin’e karşı anti-damping önlemi almış olup, vergilerini de yükseltme kararı almıştır. Malezya, Çin ve Endonezya’dan yapılan ithalata karşı anti-damping önlemi almıştır. Hindistan, Çin’den yapılan ithalata karşı anti-damping önlemi almıştır. Bu kapsamda, küresel PET Resin piyasasındaki arz fazlası hususuna ek olarak söz konusu önlemler nedeniyle oluşan arz fazlasının ülkemize yöneldiği değerlendirilmektedir. (Kaynak: Wood Mckenzie)

Dünya İhracatı

Miktar (Bin Ton)

Birim Fiyat $/kg

2021

2022

2023

2024

2025

2021

2022

2023

2024

2025

Çin

3.186

4.325

4.566

5.862

6.474

0,91

1,12

0,93

0,89

0,79

Taipei, Çin

985

1.041

958

871

700

1,05

1,27

1,16

1,14

1,04

Vietnam

502

536

610

710

1,14

1,36

1,15

Litvanya

439

469

440

521

507

1,16

1,55

1,21

1,20

1,12

Türkiye

226

262

306

438

565

1,15

1,47

1,15

1,18

0,99

Tayland

339

340

383

417

408

1,02

1,18

1,02

1,00

0,90

Hindistan

666

542

327

342

305

1,05

1,23

1,00

0,98

0,89

Belçika

344

379

313

331

307

1,26

1,61

1,22

1,20

1,14

Mısır

324

329

1,36

1,12

1,22

Güney Kore

339

395

379

297

267

1,29

1,43

1,27

1,37

1,33

Diğerleri

3.192

3.169

2.516

2.671

1.547

1,21

1,58

1,38

1,26

1,35

Dünya Geneli

10.218

11.508

11.122

12.789

11.080

1,08

1,33

1,11

1,05

0,94

Kaynak: Trademap

Dünya PET resin ihracatı 2025 yılı haricinde genel olarak artış eğilimi göstermiştir. Söz konusu ihracatta soruşturma dönemi itibarıyla en fazla payı Çin almakta olup anılan ülke menşeli PET resin ihracatının soruşturma dönemi boyunca arttığı görülmektedir. Nitekim Çin’in ihracatı 2021 yılında 3.186 bin ton iken 2022 yılında 4.325 bin tona, 2023 yılında 4.566 bin tona, 2024 yılında 5.862 bin tona ve 2025 yılında 6.474 bin tona yükselmiştir. 2024 yılında dünya ihracatında Çin’i, Çin Tayvanı ve Vietnam izlemiştir. Çin ve Hindistan menşeli ihraç birim fiyatları ise diğer önemli ihracatçı ülkelerin gerisinde kalmıştır.

CİDDİ ZARAR VEYA CİDDİ ZARAR TEHDİDİ

Bu bölümde yer verilen soruşturma konusu ürünün yerli üretimine ilişkin ekonomik göstergeler, yerli üretim dalının önemli çoğunluğu temsil eden başvuru sahibi firmanın sağladığı verilere ve ithalat istatistiklerine dayanmaktadır.

Tüketim

2021

2022

2023

2024

2025

Endeks

100

130

110

133

Tüketim verisine başvuru sahibi firmanın yurt içi satış verileri ile ithalat verileri konsolide edilerek ulaşılmıştır. Soruşturma konusu ürünün iç piyasası 2023 haricinde büyümüştür. 2021 yılında 100 olan tüketim endeksi 2022 yılında 130’a yükselmiş, 2023 yılında 97’ye gerilemiştir. İzleyen yıllarda artan tüketim endeksi 2025 yılında 133 puana ulaşmıştır.

Üretim

2021

2022

2023

2024

2025

Endeks

100

103

131

249

Soruşturma döneminde üretim endeksi 2022 haricinde artmıştır. 2021 yılında 100 olan endeks, 2022 yılında hafif bir düşüşle 98’e gerilemiş, 2023 yılından itibaren artarak 2025 yılında 249 puana ulaşmıştır.

Yurt içi satışlar

Yurt içi Satışlar

2021

2022

2023

2024

2025

Endeks

100

112

Soruşturma döneminde yurt içi satış endeksi 2021-2023 yılları arasında azalmış, 2024 yılından itibarense artmıştır. 2021 yılında 100 olan endeks, 2023 yılında 77 seviyesine gerilemiştir. İzleyen yıllarda artan endeks 2025 yılında 112 olarak gerçekleşmiştir.

Yurt dışı satışlar

Yurt Dışı Satışlar

2021

2022

2023

2024

2025

Endeks

100

108

189

321

865

Yerli üretim dalının ihracatı soruşturma dönemi boyunca artmış olup 2021 yılında 100 olan endeks 2025 yılında 865’e yükselmiştir.

Kapasite

2021

2022

2023

2024

2025

Kapasite Endeksi

100

167

KKO Endeksi

100

103

131

149

Yerli üretim dalının kurulu üretim kapasitesi 2021-2024 yılları arasında sabit kalmıştır. 2025 yılında yerli üreticinin başvuru konusu pet resinle birlikte pet cips ürünlerinin birlikte üreteceği yeni teknolojili üretim tesisinin devreye alınmasıyla birlikte kapasite endeksi 167 puana yükselmiştir. Kapasite kullanım oranı (KKO) endeksi ise 2022 haricinde artmış, 2021’deki 100 seviyesinden 2025 yılında 149 puana yükselmiştir. Bununla birlikte, yerli üretim dalının kapasite kullanım oranı soruşturma döneminin tamamında düşük oranda ve %X’in altında seyretmiştir.

Dönem Sonu Stoklar

Stoklar

2021

2022

2023

2024

2025

Endeks

100

442

793

280

501

Yerli üretim dalının dönem sonu stokları 2024 yılı haricinde soruşturma dönemi boyunca artmış ve 2021 yılında 100 olan endeks 2025 yılında 5 katı artışla 500 puana yükselmiştir.

İstihdam

2021

2022

2023

2024

2025

Endeks

100

116

113

221

303

Yerli üretim dalının soruşturma konusu ürün üretiminde istihdam ettiği direkt işçi sayısına ilişkin endeks 2023 yılı haricinde artmıştır. 2021 yılında 100 olan endeks 2025 yılında 303 puana ulaşmıştır.

Verimlilik

2021

2022

2023

2024

2025

Endeks

100

İstihdam edilen kişi başına düşen ton cinsinden üretim miktarı olarak hesaplanan verimlilik endeksi soruşturma döneminde dalgalı bir seyir izlemiştir. 2021 yılında 100 olarak gerçekleşen endeks 2022 yılında 84 seviyesine gerilemiş, 2023 yılında artarak 91 olmuştur. 2024 yılında 59 seviyesine düşen verimlilik endeksi, 2025 yılında 82 olarak gerçekleşmiştir.

Kârlılık

Kârlılık %

2021

2022

2023

2024

2025

Kârlılık (Endeks)

100

191

-150

-201

-269

Yurt içi Kârlılık (Endeks)

100

331

-380

-385

-726

Yurt dışı Kârlılık (Endeks)

100

-23

-66

Faaliyet kârının net ciroya oranlanmasıyla elde edilen kârlılık endeksi soruşturma dönemi boyunca gerileyerek 2023 yılından itibaren negatif seyre geçmiştir. 2021 yılında 100 olan endeks 2025 yılında -269 puana kadar gerilemiştir.

Öte yandan, yerli üreticinin kârlılık verilerinde yaşanan söz konusu sürekli aşağı yönlü seyrin daha iyi anlaşılabilmesini teminen başvuru sahibi firmanın yurt içi ve yurt dışı kârlılık rakamları ayrıştırılarak incelenmiştir. Bu kapsamda, firmanın kâr ve zarar ettiği yıllar itibarıyla yurt içi ve yurt dışı satışlarında benzer bir eğilim görülmüş olup firmanın yurt içi satışlarından kârlılığının daha da düşük seviyelere indiği ve 2021 yılında 100 olan yurt içi kârlılık endeksinin 2025 yılında -726 puana kadar gerilediği tespit edilmiştir.

Yerli Üretimin Ekonomik Göstergelerinin Değerlendirilmesi

Soruşturma konusu ürünün üretimi 2023, yurt içi satışları ise 2024 yılından itibaren artmış, yerli üretim dalının kurulu kapasitesi ise 2025 yılında artmıştır. Buna mukabil, kapasite ve üretimdeki artışa rağmen yerli üreticinin kapasite kullanım oranı soruşturma dönemi boyunca %X’in altında seyretmiştir. Yerli üretici firmanın üretimini daha ziyade dış pazarlara yönlendirdiği ve soruşturma dönemi boyunca artan ihracatının 2025 yılında önemli oranda arttığı tespit edilmiştir. Yerli üreticinin dönem sonu stok miktarı soruşturma dönemi boyunca artmıştır. İstihdam göstergesi genel olarak olumlu bir seyir gösterirken işgücü verimliliği dalgalı bir seyir izlemiş ve 2024’te önemli oranda düşmüştür. Yerli üreticinin karlılık seviyesi ise soruşturma dönemi boyunca düşerek 2023 yılından itibaren negatif seyre geçmiştir. Yerli üreticinin yurt içi ve yurt dışı satışlarındaki karlılığının ayrıştırılarak incelenmesinden, ihraç pazarlarındaki karlılığın bir miktar daha yüksek olduğu ve ithal birim fiyatlarında yaşanan sürekli düşüşün etkisiyle, üreticinin son dönemde piyasa payını koruma adına sektörde makul kabul edilen kârlılığın altında bir kârlılık oranı ile faaliyet gösterdiği anlaşılmıştır.

Yerli üreticinin yurt içi satış fiyatı 2023 yılından itibaren ithal birim maliyetlerinin üzerinde seyrederken aynı yıldan itibaren üreticinin makul kar eklenerek oluşturulan yurt içi satış fiyatları ithal birim maliyetlerinin üzerinde gerçekleşmiştir. Bu kapsamda, yerli üreticinin yurt içi satış fiyatları ithal birim fiyatları tarafından 2023 yılından itibaren baskılanmıştır. Yerli üretim dalının ekonomik göstergelerine ilişkin veriler Ek-1d’te yer almaktadır.

NEDENSELLİK BAĞI

Fiyat Kırılması ve Baskısı

Fiyat Karşılaştırması

Birim

2021

2022

2023

2024

2025

Yurt içi Satış Fiyatı

$/Kg

Ticari Maliyet + %5 Kâr

$/Kg

Ağırlıklı Ortalama Birim İthal Maliyeti

$/Kg

1,18

1,43

1,19

1,14

1,00

Fiyat Kırılması

-X

Fiyat Baskısı

-X

Fiyat Yıpranması (Yurt içi Satış Reel Fiyatı)

TL/Kg

* Kaynak: SASA, TÜİK, TCMB.

Yukarıdaki tabloda yerli üretim dalının birim yurt içi satış fiyatları ve maliyetleri ile ithal birim maliyetlerine yer verilmiş olup bu kapsamda ithal ürünlerin yerli ürünlerin fiyatlarını kırma ve baskılama oranları hesaplanmıştır. Fiyat kırılması hesaplanırken yurt içi satış fiyatı ile ithal birim maliyeti arasındaki farkın yurt içi satış fiyatına oranlanması formülünden faydalanılmıştır. İthal birim maliyeti ise soruşturma konusu ürünün CIF ithal fiyatına yürürlükte olan gümrük vergisi ve %1 oranında diğer masraflar eklenerek belirlenmiştir.

Soruşturma konusu pet resin ithal birim fiyatları ile yurt içi satış birim fiyatları karşılaştırıldığında, soruşturma dönemi boyunca yurt içi satış fiyatlarının ithalat birim maliyetlerinin altında seyrettiği, bu kapsamda pet resin ithalatında fiyat kırılması oluşmadığı tespit edilmiştir.

Diğer taraftan, 2023, 2024 ve 2025 yıllarında soruşturma konusu ürünün ithal birim maliyeti, ticari maliyete %5 makul kâr oranı eklenerek oluşturulmuş satış fiyatın altında gerçekleşmiş olup fiyat baskısına neden olmuştur. Bu kapsamda 2023, 2024 ve 2025 yıllarında ithal birim maliyetleri yerli üreticinin makul satış fiyatlarını %X, %X ve %X oranlarında baskılamıştır.

Fiyat Dışı Faktörler ile Diğer Faktörlerin Etkisi

İthal ürünlerin yerli üretim dalı tarafından üretilen pet resin ürünü karşısında rekabet koşullarını güçlendiren kalite, teknik özellikler, tasarım, tüketici tercihi vb. fiyat dışı faktör bulunmamaktadır. Soruşturma konusu ürünün ithalatındaki artış dışında kalan faktörlerin yerli üretim dalı üzerinde zarara yol açıp açmadığı hususu ise aşağıda ayrıntılı olarak incelenmiştir.

İhracatta düşüş: Soruşturma döneminde başvuru sahibi firmanın yurt dışı satışları düşüş eğiliminde olmayıp aksine sürekli artmıştır. Bu itibarla, zararın sebebinin ihracat satışlarındaki azalma olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca, yerli üreticinin yurt dışı satışlarında bir miktar daha kârlı bir profil gösterdiği tespit edilmiştir.

Tüketimde daralma: Türkiye’nin toplam pet resin tüketimi soruşturma döneminde 2023 yılı haricinde artış eğilimi göstermiştir. Bu çerçevede pazardaki talebin genel olarak büyüdüğü, dolayısıyla yerli üretim dalı üzerinde oluşan zararın talep daralmasından kaynaklanmadığı anlaşılmaktadır.

İç piyasada talebi aşan boyutta üretim kapasitesi: Soruşturma döneminde başvuru sahibi firmanın kurulu üretim kapasitesi 2021-2024 yıllarında X ton seviyesinde sabit kalmış, 2025 yılında ise X tona yükselmiştir. Buna karşılık, ithalat baskısı nedeniyle üretimini arttırmasına rağmen %X’in altında kapasite kullanım oranı ile faaliyet göstermiştir. Dolayısıyla, yerli üretim dalının zararının kurulu kapasite miktarından kaynaklanmadığı anlaşılmıştır.

Alternatif ürünlerin gelişmesi/yeni gelişen teknolojilere ayak uydurulamaması: Soruşturma konusu pet resin, standart bir kimyasal reçeteye sahip olan ve girdi niteliğinde kullanılan tek tip bir üründür. Yerli üretim dalı ithalatla rekabet edebilecek şekilde şikâyete konu ürünleri üretebilmekte olup yeni üretim teknolojilerini de üretim tesislerine entegre etmektedir. Bu kapsamda, yerli üreticinin tesislerinde yapılan incelemelerde başvuru konusu ürünün geleneksel üretim şekli olan SSP teknolojisine ek olarak dünyada yeni kullanılmaya başlanan Melt to Resin (MTR) teknolojisi ile de pet resin üretimi yapmakta olduğu tespit edilmiştir.

Finansman giderlerinde, amortisman giderlerinde ya da diğer giderlerdeki artış: Yerli üretici tarafından sunulan bilgilerin teyidi amacıyla gerçekleştirilen yerinde doğrulama ziyaretinde finansman, amortisman ve faaliyet giderleri toplamının ticari maliyet içindeki payının soruşturma dönemi süresince istikrarlı seyrettiği tespit edilmiştir.

İLGİLİ TARAFLARIN GÖRÜŞLERİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ

Bu kısımda, soruşturma kapsamında ilgili taraflarca dile getirilen görüşler sınıflandırılmıştır. Söz konusu görüşlerin birçok noktada örtüşmesi nedeniyle tekrarı önlemek amacıyla ilgili taraf görüşleri dile getiren taraflara göre değil, ileri sürülen görüşlerin konusuna göre sınıflandırılarak aşağıda sunulmaktadır. Ayrıca, söz konusu görüşlere ilişkin değerlendirmelere de görüşlerin altında yer verilmektedir.

Görüş: Korunma önlemleri; tüm ülkeler menşeli ithalatı etkilemesi ve ticaretin normal seyrinde alınan istisnai önlemler olması nedeniyle uygulamanın meşruiyeti için Anlaşmada öngörülen standartlar oldukça yüksektir. Korunma önlemi soruşturması başlatılması ile eşzamanlı alınan geçici korunma önlemlerinde de aynı yüksek standartların yanında uygulamanın aciliyetine dair somut delillerin sunulması gerekmekte olup pet resin geçici önleminde bu standartlar sağlanmamaktadır.

Değerlendirme: Korunma önlemleri, Anlaşması çerçevesinde istisnai nitelikte uygulanan ticaret politikası önlemleri olup geçici önlem kararına konu ön inceleme döneminde Anlaşma ve ilgili ulusal mevzuatta öngörülen tüm koşullar değerlendirilmiştir. Bu çerçevede, pet resin ithalatının yerli üretim dalı üzerinde ciddi zarar oluşturacak şekilde artan miktar ve şartlarda gerçekleştiği ve gecikmenin yerli üretim dalı açısından telafisi güç zararlara yol açabileceği hususları geçici önlem kararında gerekçeli olarak açıklanmıştır.

Görüş: Yerli üreticinin başvurusunda ithalat artışına neden olduğu iddia edilen gelişmeler, DTÖ içtihadına göre öngörülmeyen gelişme değildir. Polietilen sektöründeki küresel kapasite artırımları ortalama 5 yıllık dönemler halinde önceden ilan edilmek suretiyle planlanmakta olup öngörülmeyen bir gelişme olarak öne sürülemez.

Değerlendirme: Öngörülmeyen gelişmelere ilişkin açıklamalara Rapor’un 3.7 inci bölümünde yer verilmiştir.

Görüş: Başvuru sahibi üretici yerli üretimin çoğunluğunu gerçekleştirmemekte olup diğer yerli üreticilerin başvuruyu desteklememesi nedeniyle geçici önlemde temsil şartı sağlanamamaktadır. Ülkemize yapılan pet resin ithalatının yarısından fazlası Çorlu Serbest Bölgesinden Türk menşeli olarak yapılmakta olup burada mukim yerli üretici dışındaki diğer büyük yerli üretici ve en büyük pet resin ithalatçısı olan firmanın bu yıl devreye alınacak kapasite artırımının ardından ithalatı duracak ve önümüzdeki dönemde Türkiye’nin toplam pet resin ithalatı önemli ölçüde düşecektir.

Değerlendirme: Başvuru konusu ürünün yerli üreticilerine ve üretim dalına ilişkin açıklamalara Rapor’un 1 inci Bölümünde yer verilmiştir. Diğer taraftan, Anlaşma çerçevesinde Serbest Bölge’de üretim faaliyetinde bulunan üreticinin statüsüne ilişkin açık bir tanım bulunmamakta olup içtihat kuralları Serbest Bölge’den yapılan ithalatın ithalat analizi kapsamına alınıp alınmaması konusunda yetkiyi ulusal soruşturma otoritelerine bırakmaktadır. Ülkemiz uygulamaları çerçevesinde Serbest Bölge’den yapılan ithalat işlemi ticaret politikası önlemlerinin tatbiki açısından üçüncü ülkelerden yapılan ithalatla aynı şekilde değerlendirilmektedir. Bu nedenle, Serbest Bölge’de gerçekleşen üretim faaliyeti Korunma Önlemleri Mevzuatı çerçevesinde tanımlanan yerli üretim dalı tanımı kapsamına alınmamaktadır. Son olarak; korunma önlemleri, artan ithalatın yerli üretim dalı üzerinde neden olduğu ciddi zarar veya zarar tehdidinin bertaraf edilmesi için alınmakta olup ithalatın seyri ve ithal şartlarına ilişkin analizlere Rapor’un 3 üncü Bölümünde yer verilmiştir.

Görüş: Pet resin ithalatında inceleme dönemi olarak belirlenmiş dönem için Anlaşmada öngörülen ani, keskin, son dönemli ve önemli bir artış bulunmamaktadır. İthalat inceleme döneminde dalgalı seyir izlemiş ve mutlak ithalat yalnızca son dönemde artmış, nispi ithalat 2023 yılından bu yana düşmüştür. İlaveten, ithalat artışı inceleme dönemi boyunca Çin ağırlıklı olup yalnızca bir ülke menşeli ithalat artışı nedeniyle bütün ülkeleri hedef alan geçici korunma önlemi uygulanması Anlaşmaya aykırıdır.

Değerlendirme: Soruşturma konusu ürünün mutlak ve nispi ithalatına ilişkin analizlere Rapor’un 3.1, 3.2 ve 3.3. bölümlerinde yer verilmiştir. Korunma önlemi uygulamalarının yasal dayanağına uygun olarak, pet resin ithalatında uygulamaya konan geçici korunma önleminde bir ülke veya ülke grubu menşeli ithalat değil tüm ülkeler menşeli ithalat verileri analiz edilmiştir.

Görüş: Başvuru sahibinin ekonomik göstergelerine ilişkin veriler en güncel olarak 2025 yılı ilk 4 aylık rakamlarını kapsamakta, ithalata ilişkin analiz ise 2025 yılı 10 aylık dönemini içermektedir. Bu durum yerli üretim dalının durumuna ilişkin eksik ve yanıltıcı olabilecek bir tablo ortaya koymakta ve Anlaşma’nın 2 ve 4 üncü maddelerinde ciddi zarar/zarar tehdidi tespitine ilişkin öngörülen nesnellik ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.

Değerlendirme: Soruşturma konusu ürünün ithalatında geçici önlem alınması kapsamında ciddi zarar ve nedensellik bağına ilişkin soruşturma otoritesince yapılan analizler 1/1/2021-30/4/2025 dönemini kapsamıştır. Bu çerçevede, yerli üreticiden temin edilen ve en güncel dönem olarak sunulan 2025 Ocak-Nisan dönemi ekonomik göstergeleri, aynı dönemin ithalat verileriyle karşılaştırılarak incelenmiştir. Öte yandan, ithalatın seyri ve ithal şartlarının güncelliğinin izlenebilmesini teminen dönemin en güncel ithalat verileri de ayrıca incelenmiştir. Öte yandan, 2025 yılı Ocak-Ekim dönemine ait ithalat verileri geçici önleme ilişkin yapılan zarar ve nedensellik analizlerinde kullanılmamıştır. Soruşturma esnasında gerçekleştirilen yerinde doğrulama ziyaretinde ise yerli üreticinin soruşturma dönemine ilişkin (1/1/2021-31/12/2025) sunduğu veriler doğrulanmıştır.

Görüş: Yerli üreticinin maruz kaldığını iddia ettiği zarar yalnızca karlılık göstergesinde göze çarpmakta ve karlılıktaki düşüşle eşzamanlı olarak üretim, kapasite kullanım oranı , istihdam gibi göstergelerde olumlu seyir görülmektedir. Yerli üreticinin iddia ettiği zararı ise artan ithalattan değil yatırımlar için kullanılan yüksek faizli krediler, artan finansman giderleri ve yatırımlarına bağlı operasyonel yükler gibi diğer faktörlerden kaynaklanmaktadır. Fiyat kırılması ve baskısı oranlarına esas teşkil eden yerli üretim dalı maliyetleri de bahsi geçen finansman yükü ve hızlı amortisman gibi mevzuata aykırı unsurları içermektedir. Bu nedenle, alınan geçici korunma önlemi Anlaşma’nın 4.2 (a) ve 4.2 (b) maddelerine aykırıdır.

Değerlendirme: Yerli üreticinin ekonomik göstergelerine ilişkin açıklamalara Rapor’un 4 üncü Bölümünde yer verilmiştir. Yerli üretici tarafından sunulan verilerin doğruluğunun tespitine yönelik olarak soruşturma sürecinde gerçekleştirilen yerinde doğrulama incelemesinde, üreticinin soruşturma otoritesine sunduğu verilerin doğruluğu teyit edilmiştir. Zarar analizi ve nedensellik bağına ilişkin açıklamalara ise Rapor’un 4 üncü ve 5 inci Bölümlerinde yer verilmiştir.

Görüş: Yerli pet resin üreticilerinin devam eden kapasite artırım süreçleri dikkate alındığında halihazırda iç piyasada talebin üzerinde bir arz ve üreticilerin kendi rekabet koşulları nedeniyle düşük fiyatlandırma politikası mevcuttur. Bu nedenle, pet cips korunma önleminde olduğu gibi pet resin ithalatında alınan geçici korunma önleminin ithal ürünlerle yerli ürünler arasındaki rekabet şartlarına bir etkisi olmamıştır. Çin’de mevcut arz fazlası yüzünden yalnızca anılan ülkeden düşük fiyatlı ithalat devam etmekte ve bu şekilde de alınan korunma önlemleri etkisiz kalmaktadır. Çin’de bu sektörde ciddi devlet teşviklerinin olduğu ve asıl ithalat artışının anılan ülkeden olduğu göz önüne alınarak başvurunun İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Mevzuat uyarınca değerlendirilmesi gerekmektedir.

Değerlendirme: İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Mevzuat ve İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat, uygulama şartları ve etki alanları itibarıyla birbirinden farklı uygulamalardır. Dampinge karşı önlem uygulamalarında ülke ve firma bazlı haksız fiyat rekabetinin önlenmesi amaçlanmakta, korunma önlemlerinde ise öngörülmeyen gelişmeler sonucu yaşanan ve temelde miktarsal (mutlak veya nispi) ithalat artışının neden olduğu zarar/zarar tehdidi araştırılmakta ve varsa bu zararın/tehdidin bertaraf edilmesi hedeflenmektedir. Öte yandan, geçici önlem uygulaması sonrasında soruşturma konusu ürünün ithalatına ilişkin kaydedilen gelişmeler yakından izlenmiş ve nihai önlem seviyesinin tesisinde önemli bir gösterge olmuştur.

Görüş: Pet resin ürünü; gıda ve içecek ambalajları, plastik şişeler, filmler, kaplar, tüpler ve tekstil ürünleri gibi pek çok sektörde ana girdi olarak kullanılmaktadır. Başvuru sahibi firma, entegre üretim yapısı sayesinde değer zincirinde alınan önlemlerden etkilenmeyecek ve bu sektörlerde tekelleşme yoluna gidebilecektir. Ancak pet resin ithalatında alınacak bir korunma önlemi diğer kullanıcı sektörlerin girdi maliyetlerini arttıracak, nihai ürünlerde enflasyonist baskıya neden olacak ve küresel rekabet gücünü zayıflatacaktır. Bu nedenle, alınacak önlem kamu yararı ilkesine aykırılık teşkil edecektir.

Değerlendirme: Korunma önlemleri, ticaretin serbestisi ve öngörülebilirliğini esas alan DTÖ’nün genel prensiplerine istisna olarak ve geçici süreyle uygulanan, uygulanmasında ülke yararı gözetilen önlemlerdir. Bu kapsamda, önlem uygulanacak ürünün değer zincirindeki yeri dikkate alınmakla birlikte nihai değerlendirmede söz konusu ürünün yerli üretimin dalının iç piyasadaki rekabet gücünü sağlamak amaçlanmaktadır. Bu çerçevede, soruşturma sürecinde ve geçici önlem uygulaması kapsamında ilgili ürünün ithalatının seyri ve yerli üretim dalı üzerindeki etkisine ilişkin yapılan analizlerde kesin önlem uygulamasının yerli üretim dalının iç piyasadaki rekabet şartlarına intibak edebilmesi için elzem olduğu anlaşılmıştır. Öte yandan, soruşturma sürecinde kamu yararı ilkesi gereği soruşturma konusu ürünün değer zinciri içindeki yeri dikkate alınmıştır.

Görüş: Soruşturma dönemi itibarıyla Tayland, Endonezya ve Meksika’nın pet resin ithalatından aldığı pay %3’ün altında gerçekleşmiştir. Bu nedenle, soruşturma konusu ürün ithalatına alınacak olası bir önlemden söz konusu ülkelerin Anlaşma’nın 9.1 maddesi hükümlerine göre muaf tutulması gerekmektedir.

Değerlendirme: Korunma Önlemleri Anlaşması’nın 9.1 inci maddesi “Gelişme yolunda üye ülke menşeli bir ürüne karşı, bu ülkenin ilgili ürünün ithalatçı üye ithalatındaki payı yüzde 3'ü ve toplu olarak yüzde 3'ten daha az ithalat payına sahip gelişme yolundaki üye ülkelerin ilgili ürünün toplam ithalatının yüzde 9'unu geçmediği sürece, korunma tedbirleri uygulanmayacaktır.” hükmünü içermektedir. Öte yandan, GYÜ muafiyetinin hangi kriterlere göre belirleneceğine dair Anlaşmada ve ilgili DTÖ içtihatlarında belirlenmiş kurallar bulunmamakta olup muafiyet tanınacak ülke listesinin oluşturulması üye ülkelerin takdir yetkisinde bulunmaktadır.

REKABETE UYUM PLANI

Korunma önlemi uygulamaları ile yerli üreticilerin piyasa koşullarına uyumunun kolaylaştırılması amaçlanmaktadır. Bu çerçevede, yerli üretici tarafından sunulan rekabete uyum programı kapsamında muhtemel bir korunma önlemi uygulaması süresince aşağıdaki faaliyetlerin yapılacağı/yapılmakta olduğu ifade edilmiştir.

Başvuru sahibi firma, soruşturma konusu pet resinin en önemli girdisi olan PTA tesisini 2025 yılı Mart ayı itibarıyla devreye almıştır. Bu kapsamda, önümüzdeki dönemde pet resin üretim maliyetlerinin azalması ve verimliliğin artması sağlanacaktır.

Atık ısı geri kazanım tesisleri ve GES projelerinin hayata geçirilmesi ile birlikte firmanın enerji ihtiyacının %X kadarı kendi kaynaklarından sağlanacaktır.

Başvuru sahibi firma, bünyesinde barındırdığı kendi alanında uzman nitelikli insan kaynağı ve AR-GE Merkezi sayesinde maliyetlerin düşürülmesi ve rekabetçiliğin artırılması kapsamında üretim, satış, pazarlama gibi alanlarda küresel trendlerin ve yenilikçi teknolojilerin firmaya entegrasyonu amacıyla faaliyetlerde bulunmaktadır.

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

Soruşturma konusu dönemde başvuru konusu eşyanın mutlak ithalatı hem son dönemli olarak hem de soruşturma döneminin sonunda dönemin başına göre önemli miktarda artmıştır. Buna ek olarak, geçici önlem uygulamasını müteakip önleme konu olmayan ve DİR kapsamından yapılan ithalatın payının önemli oranda arttığı tespit edilmiştir. Nispi ithalat ise son dönemde az oranda gerilemekle birlikte yerli üretime oranla yüksek seyretmeye devam etmiştir. İç piyasa, artan taleple birlikte soruşturma dönemi boyunca 2023 yılı haricinde büyümüş, ancak mutlak ithalat artışına paralel olarak, artan tüketimden ithalatın aldığı pay da yüksek seyretmeye devam etmiştir.

Diğer taraftan, yerli üreticinin dönem sonu stoklar ve kârlılık göstergelerinde soruşturma dönem boyunca önemli bozulmalar oluşmuş, verimlilik göstergesi ise dalgalı bir seyir izleyerek 2024 yılında belirgin bir bozulma göstermiştir. Öte yandan, üretici 2025 yılında pet resin üretim kapasitesini ve üretimini arttırmakla birlikte hem kapasite kullanım oranının düşük oranlarda seyretmeye devam ettiği, hem de üretimin temel olarak ihracata yönlendirildiği, yurt içi satışlardaki artışın artan ithalatın baskısı nedeniyle ılımlı kaldığı tespit edilmiştir. Yurt içi satışlarındaki ılımlı artışta ise ithalat baskısı nedeniyle piyasa payını koruma adına düşük kâr marjıyla faaliyet göstermesinin etkisinin olduğu anlaşılmıştır.

Soruşturma konusu ürünün ithalatına ilişkin birim fiyatlar da ithalattaki artış seyrine ve yerli üretim dalı üzerinde oluşan zararla paralel olarak 2022 yılları haricinde gerilemiş ve ithal birim maliyetler 2023 yılından itibaren yerli üreticinin makul yurt içi satış fiyatlarını artan oranlarda baskılamıştır. Bu çerçevede, fiyat baskısının 2025 yılında %X seviyesine ulaştığı tespit edilmiştir. Yerli üreticinin yurt içi ve yurt dışı satışlarındaki kârlılık oranlarının ayrıştırılarak incelenmesinden ise, yurt içi kârlılığın soruşturma döneminde toplam kârlılığa göre daha düşük seviyelerde gerçekleştiği tespit edilmiştir.

Bu çerçevede; soruşturma döneminde ithalatın seyri ve gerçekleşme koşulları ile yerli üretim dalı üzerinde oluşan ciddi zarara ilişkin verilerin incelenmesinden; öngörülmeyen gelişmeler nedeniyle gerçekleşen son dönemli, ani ve keskin mutlak ithalat artışı ve ithal birim fiyatların gelişimi ile yerli üretim dalının ekonomik göstergelerinde oluşan zarar arasında nedensellik bağının bulunduğu değerlendirilmiştir. Bunun yanında, yerli üretimin durumunu etkileyebilecek diğer faktörlerin ciddi zarar üzerinde etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Bu kapsamda, soruşturma konusu ürünün ithalatına karşı korunma önlemi uygulanması için İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Mevzuat kapsamında gerekli şartların oluştuğu sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, geçici korunma önlemi uygulanan dönemde kati ithalat artışının devam ettiği ve ülkemizin 2025 yılı itibarıyla en büyük pet resin tedarikçisi konumunda olan Çin menşeli ithalata ilişkin birim fiyatların 2026’nın ilk 5 aylık döneminde 2025’in aynı dönemine göre %7 oranında gerilediği ve geçici önlem etkisinin anılan ülke menşeli ithalatta neredeyse tamamen bertaraf edildiği tespit edilmiştir. Bu nedenle, geçici önlem sonrasında ithalatın DİR kapsamına kaymasına ek olarak anılan ülke menşeli ithalata ilişkin geçici önlem döneminde kaydedilen gelişmeler nihai önlem tesisine ve önlemin seviyesine ilişkin önemli bir gösterge olmuştur.

Soruşturma konusu pet resin ürünü birçok farklı sektörde ana girdi niteliğinde kullanılan önemli bir hammaddedir. Bu nedenle, kamu yararı ilkesi uyarınca, uygulanacak önlemin kullanıcı sektörlerin üretim maliyetleri ve soruşturma konusu ürünün değer zinciri içindeki yeri dikkate alınarak bir önlem seviyesi belirlenmesine karar verilmiştir.

Bu çerçevede, soruşturma konusu ürün ithalatında 3 yıl süreyle ton başına ek mali yükümlülük şeklinde korunma önlemi uygulanmasının, ek mali yükümlülüğün aşağıdaki tabloda gösterildiği şekilde belirlenmesinin uygun olacağı değerlendirilmiştir.

GTİP

EŞYA TANIMI

EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK

1. Dönem

(19.7.2026-30.12.2026)

2. Dönem

(31.12.2026-30.12.2027)

3. Dönem

(31.12.2027-30.12.2028)

3907.61.00.00.00

78 ml/g veya daha fazla viskozitesi olanlar

120 ABD Doları /Ton

115 ABD Doları/Ton

110 ABD Doları /Ton

LINK Excel.Sheet.12 "\\\\SFSW-PSHARE01\\dosyalar\\ithkorunma\\101_Sorusturma Dosyalari\\2023-6 Filmaşin\\7-Soruşturma\\Nihai Önlem\\SKÇ_Filmaşin_2023_v1.xlsx" "EMY Ürünler!R1C1:R31C5" \a \f 4 \h \* MERGEFORMAT

Ek-1a: İlgili Tarafların Listesi

İLGİLİ TARAFLAR / INTERESTED PARTIES

İŞTİGAL SAHASI/FIELD OF ACTIVITY

ÜLKE/COUNTRY

Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu